“نوایی تیلی لغتی” چاپدن چیقماقده

تاشکېنت سفری آقیمیده، مېن اوچون قدردان بۉلگن بیلیم درگاهی- اۉزبېکستان فنلر اکادیمیسیه‌سی، امیرعلیشېر نوایی نامیده‌گی تیل و ادبیات انستیتوتی گه حرمتلی اۉرتاقلر بیلن کۉریشماق اوچون بارگن اېدیم.
شو جریانده، صمیمي دوستیم، اۉزبېک تیلی نینگ اۉته محنتکش متخصص عالمی بېردک یوسف جنابلری بیلن ایشخانه‌سیده اوچره شدیک. ایلگری “سنگلاخ نینگ تنقیدي نشری” مقاله سیده خبر بېریلگنیدېک، بو عالم کۉپ ییللردن بېری “نوایی تیلی لغتی” اوستیده ایشلب کېلماقده اېدی.
نوایی اثرلری اۉزبېک، قاله بېرسه برچه تورکي تیللرنینگ جوده بای سۉز، عباره و اتمه لر خزینه‌سی دیر. بیراق بو سۉزلر، نوایی اثرلرینی توشونیش و ایضاحلشینی کۉپلب اۉقووچیلرگه قیینلشتیرگن. شونینگ اوچون، اۉشه نوایی نینگ اۉز زمانیدن آق لغتچیلر نوایی اثرلریده‌گی سۉزلرنی ایضاحلش و معنا قیلیشگه باشله‌گنلر. نتیجه‌ده، بدایع‌اللغة، ابوشقه، سنگلاخ، لغت نوایی، لغت نادرعلی، التمغای ناصري، خلاصه عباسي کبی جوده کۉپ سۉزلیکلر تألیف اېتیلدی.
بو عنعنه حاضرگی زمانگچه هم دوام اېتیب، اینیقسه اۉزبېکستان لغتچیلری تمانیدن هم اوشبو ترماقده بیر نېچه سۉزلیک تورلی سویه و حجمده یره‌تیلدی. (بو سۉزلیکلر حقیده تۉلیق معلومات اوچون باقینگیز: درباره زبان، خط و فرهنگ نویسی تورکی-اوزبیکی، تألیف حلیم یارقین و دکتور شفیقه یارقین، نشر انجمن فرهنگی آیدین افغانستان، کابل: 2004، صص 57-68 )
هرچند نوایی اثرلری نینگ 4 جلدلیک ایضاحلی سۉزلیگی، اۉزیدن ایلگریگی یازیلگن لغتنامه‌لردن بیر مونچه ییریک حجم و سۉزلر کۉلمی گه اېگه بۉلسه-ده، بیراق اۉشه سۉزلیکده هم نوایی اثرلریده‌گی کۉپلب سۉزلر ایضاح بېریلمه‌ی قالگن. قاله بېرسه ایریم سۉزلرگه قانیقرلی و تۉلیق ایضاح تاپیلمس اېدی. شونینگ اوچون، نوایی اثرلریده‌گی برچه سۉزلرنینگ نسبتاً تۉلیقراق ایضاحلی سۉزلیگینی توزیش بیر علمي ضرورت اېدی. خودّی شو علمي ایستکنی اېپ بیلیب، دکتور بېردک یوسف اوشبو مهم و اۉته آغیر علمي ایشنی بجریش اوچون بېل باغله‌دی.
مېن، فدایی عالم نینگ کونلر بۉیی ایزچیل اینتیلیشی و تورکي تیلگه عاید کۉپدن-کۉپ تورلی اېسکی و ینگی سۉزلیکلرنی کۉزدن کېچیریب، نوایی ایشلتگن معنانی ایزلب تاپیش و انیقلشده جوده وسواس و دقت بیلن ایش آلیب بارگنی گه بات-بات گواه بۉلگنمن. او کیشی هر بیر سۉزنی انیقلشده نې یلغوز سۉزلیکلر و ادبیاتلرگه، بلکه تېگیشلی بیلیمدانلرگه هم مراجعت قیلیب، معنا و ایضاحنی انیقلردی.
منه بو کونگه کېلیب، عالم نینگ یوکسک تیلسېورلیک تویغو بیلن یوغریلگن شونچه ییللیک جانکویرلیگی، ایزچیل محنتی و ایزله‌نیشلری اۉزی نینگ چوچوک و جوده قیمتلی اونومی نی بېردی. نهایت، “نوایی تیلی لغتی” آغیر ایشی نینگ اساسي قسمی اداغیگه یېتیب، اونینگ بیرینچی جلدی باسمه خانه دن چیقیش عرفه‌سیده تورگن.
مېن بو قیزیقرلی و مهم قووانچلی خبرنی اېشیتیب، حرمتلی تیلداشلریمیزگه اوشبو صفحه آرقه‌لی “نوایی تیلی لغتی” حقیده بیر آز معلومات بېریشنی اېپ کۉردیم. قوییده‌گی معلوماتلرنی شو ملاقات آقیمیده، حرمتلی بېردک یوسف جنابلریدن سۉره‌ب آلگنمن:
– “نوایی تیلی لغتی” 5 جلدده مولجللنگن؛
– سۉزلیکده چمه‌سی 22 مینگدن آرتیق باش سۉز کیریتیلگن؛
– نوایی نینگ دېیرلی برچه منظوم و منثور همده تورکچه/اۉزبېکچه و فارسچه اثرلری اعتبارگه آلینیب، سۉزلر تنلنگن؛
– سۉزلیکده، نوایی اثرلریده گی تورکچه، فارسچه، عربچه و باشقه سۉزلر ایضاحلنگن؛
– هر بیر باش سۉز، بیرینچیدن کیریلده، کېین عربچه یازوو، سۉنگره اېسه خلق ارا ترانسکریپشن یازووده یازیلیب، سۉنگره ایضاحلنگن. بو نرسه، سۉزلرنی تۉغری و انیق اۉقیی آلیشگه کیشیلرگه یاردم بېره دی، البته؛
– هر بیر سۉزنی ایضاحلشده، نوایي نینگ تېگیشلی شعري یا نثري اثریدن بیر یا ایکی اۉرنک شاهد صفتیده بېریلگن؛
– شو کېچه-کوندوز “نوایی تیلی لغتی”نینگ 5 جلدیدن بیرینچی جلدی باسیلیب چیقه‌دی؛
– بیرینچی جلدده (A)دن (D) حرفیگچه بۉلگن 5 ته حرف کیریتیلگن؛
– بیرینچی جلد 560 بېتدن عبارت؛
– بیرینچی جلدده همه سی بۉلیب (4730)ته باش سۉز اۉرین آلگن؛
– بیرینچی جلدده مؤلف نینگ 15 بېتلی کیریش سۉزی بار. اونده اثرنینگ تألیف آماجی، ایش یۉریغی و باشقه خصوصیتلری حقیده معلومات بېریلگن؛
– اثر کیچیک وزیري بیچیم و مرغوب صحافت و کاغذده باسیلیب چیقه‌دی.
بیز فرصتدن فایده له‌نیب، اۉزبېک تیلی نینگ فدایی و محنتکش بیلیمدانی بېردک یوسف جنابلرینی اوشبو قیمتلی اثرنینگ چاپ اېتیلیشی مناسبتی بیلن چین یوره‌کدن صمیمي قوتلب، او کیشیگه ساغلیک و تغین اولکن علمي موفقیتلر ایسته یمیز. شو بیلن بیرگه، برچه تېلسېور تیلداشلریمیز و حضرت نوایي اثرلری مخلصلری و اۉقووچیلرینی هم بو قووانچلی خبر بیلن صمیمي تبریکلب، اوشبو اثرنی قۉلگه کیریتیب، فایده لنیشلرینی توصیه اېته میز.

حلیم یارقین نینگ فیسبوک صحیفه‌سیدن آلیندی

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *