تابلیت ک(K)؛ زنگ خطرِ اعتیاد

شکریه رضایی

در کنار مصرف سایر مواد مخدر و نشه‌آور، استفاده از تابلیت/ قرص «ک» در سال‌های اخیر میان جوانان و نوجوانان به گونه‌ی چشم‌گیر و بی‌پیشینه رایج شده است. این موضوع با توجه به عوامل و انگیزه‌های بدِ دیگر، حامی پیامدهای نه‌چندان خوشایند برای جامعه جوان ما است.

افزایش قاچاق تابلیت k به افغانستان و استفاده‌ی جوانان از این قرص، سبب نگرانی جدی مقام‌ها در حکومت نیز شده است. دو سال پیش مسوولان مرکز عدلی و قضایی مبارزه علیه جرایم مسکرات و مواد مخدر گفته بودند که در حال بازنگری قانون مبارزه با مواد مخدر هستند تا زمینه‌های قانونی جلوگیری از قاچاق این قرص‌های روانگردان که مشهور به «تابلیت ک» است، فراهم شود.

تابلیت ک که بنام‌های E، X، CTX یاد می‌شود و نام کیمیاوی آن متیلن‌ دای ‌اکسی‌ ‌آمفتامین است و به نام‌های اکستاسی، اکستازی هم یاد می‌شود. این تابلیت روانگردان به دلیل ایجاد احساس نشاط فراوان، بیشترین مصرف کننده‌های آن را جوانان تشکیل می‌دهند که به گفته‌ی برخی منابع، شماری از دانشجویان دانشگاه‌های کابل نیز از این قرص مصرف می‌کنند. از آن‌جاییکه بیشترین مصرف کننده‌های آن را دختران و پسران تشکیل می‌دهند، این قرص در میان آنان بنام‌های قرص عشق، فراری، ریدبال، شیرچاپ، ارث، دندان، پنج‌ستاره، یک و دو، سلور، و دیسکو هم شهرت دارد که جوانان حداقل در شهر کابل به آسانی می‌توانند آن را تهیه و مصرف کنند. یکی از دوستانم که در گذشته از این قرص مصرف می‌کرده به من گفت که حتا چگونگی مصرف «تابلیت ک» تبدیل به نقل مجلس شب نشینی‌ها و مهمانی‌ها در بین جوانان شده است.

این مواد توهم‌‌زا که در اشکال متنوع دارویی وارد کشور گردیده و در بازار عرضه می‌شود، به گفته‌ی داکتران در صورت مصرف، این دارو بر سلول‌های مغزی انسان اثری برگشت‌ناپذیری از خود به جا می‌گذارد. این ماده به اشکال گوناگون مانند تابلیت، کپسول، پودر استنشاقی، برچسب‌های پوستی و مواد تدخینی و تزریقی موجود است. میزان ماده مخدر در هر قرص از ۹ تا ۱۱۷ میلی‌گرم می‌باشد.

اکستاسی یا همان «تابلیت ک» نخستین بار در سال ۱۹۱۴ توسط شرکت داروسازی «مرک» (Merck) در آلمان ساخته شد و به عنوان داروی ضد اشتها و لاغری به ثبت رسید؛ اما در آن زمان وارد بازار نشد و استفاده از آن تا اواخر دهه ۱۹۷۰ به تعویق افتاد. در این زمان اکستاسی به‌عنوان درمان اختلالات روانی و عاطفی توسط پزشکان و روان‌پزشکان معرفی شد و در سال ۱۹۸۰ در دسترس متقاضیان قرارگرفت. این دارو به‌ویژه جهت استفاده سربازان آلمانی در جنگ جهانی اول به کار رفت که بعدها با شناخته شدن آثار مخرب و خطرات روانی بسیار زیاد آن از چرخه مصرف خارج ‌شد. طی این مدت قربانیان و تلفات زیادی برجای گذاشت. در این باره معروف است که می‌گویند: «سربازان آلمانی را دوباره قربانی کردند. یک بار وقتی مجبورشان کردند برای فتح دنیا سینه‌هاشان را آماج گلوله کنند و یک بار وقتی برای درمان آسیب‌های روانی جنگ، آن‌ها را به خوردن داروهای توهم‌‌زا واداشتند. داروهایی که می‌‌توانست هراس شب‌های جنگ و فریادهای هم‌سنگرهای زخمی را از یاد ببرد و در مقابل چنان نشاطی را به بیماران جنگی بدهد که انگار هرگز گرفتار جنگ و خونریزی نشده‌اند.»

به هرحال بعد از مشخص شدن آثار سوء مصرف تابلیت ک، تولید، توزیع و مصرف آن‌ها غیر قانونی اعلام شد. تابلیت ک، یا قرص‌های نشاط‌آور از جمله مخدرات جدیدی است که بیشتر در محافل عروسی و شب نشینی‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ چون این تابلیت‌ها سیستم عصبی را صدمه زده، فشار خون را بلند می‌برد و سبب ازدیاد ضربان قلب نیز می‌گردد. مصرف آن فرد را کمک می‌کند تا مدت زمان زیادی را بیدار بماند و اثر خواب آلوده‌گی را از بین می‌برد که معلوم‌دار پیامدهای خوبی ندارد و در صورت تداوم مصرف این دارو، باعث ناهنجاری‌های اجتماعی و افزایش نگرانی‌های عمومی در جامعه می‌گردد.

«تابلیت ک» ازجمله‌ی مخدرات خیلی خطرناک و حتا کشنده محسوب می‌شود که به انواع گوناگون قابل دسترس است و به وفور حداقل در بازراهای شهر کابل قابل دریافت است.

زمانی‌که شخص از این داروی روانگردان استفاده می‌کند، صدمات بسیار شدید را بالای تمام ارگان‌های بدن وارد می‌کند و امروزه اکثریت جوانان به شمول بانوان و پسران از این مواد نشه‌آور به پیمانه‌ی خیلی وسیع استفاده می‌کنند. مصرف این قرص ضررهای زیادی دارد که جوانان بی‌خبراز آن است. صدمات بالای حجرات مغز، گرده، شش و جگر وارد می‌کند و سبب عقیم شدن، بی‌اولادی و تخریب رحم و تخم‌دان‌ها در بانوان می‌گردد.

استفاده زیاد از «تابلیت ک» سبب کاهش بینایی، افزایش خواب، اختلالات عصبی، آسیب‌های پوستی و بزرگ‌شدن پستان نزد مردها شده که حتا منجر به مرگ مصرف کننده‌ها هم می‌شود و استفاده به صورت دوامدار اعتیاد جوانان را در پی دارد.

طوری که در بالا هم اشاره شد، دست‌رسی به «تابلیت ک» در شهر کابل چندان دشوار نیست. بر بنیاد گفته‌های استفاده کنندگان این دارو، می‌توان آن را به ساده‌گی از خوراکه فروشی‌های شهر به دست آورد.

با چند تن از دختر خانم‌های جوان که تجربه‌ی مصرف از این دارو را داشتند و یا هم دوستان‌شان از این قرص‌ها استفاده می‌کنند، گفت‌وگویی را انجام داده‌ام و دلیل مصرف آن را در میان دختران از آن‌ها پرسیده‌ام.

گفت‌وگو شوندگان موجودیت تهدید، خشونت، فریب، ترس، شکست‌های عشقی، مشکلات خانوادگی و در برخی موارد خوش‌گذرانی را از عمده‌ترین دلایل مصرف این قرص‌ها گفته‌اند.

در این اواخر خرید، فروش و مصرف «تابلیت ک» در میان مردم، به خصوص در شبکه‌های اجتماعی سرو صدای‌هایی را ایجاد کرده است. این تابلیت‌ها به نام‌‌های مختلف  در بازار‌ها و حتا در شماری از مکاتب، مکان‌های آکادمیک و دانشگاه‌ها بین جوانان به گونه‌ی آزادانه خرید و فروش می‌شود.

گرایش به این ماده مخدرخصوصا طی سال‌های اخیر به شکل بی‌پیشینه‌ای در میان جوانان افزایش یافته است.

شهربانوی 23 ساله، نام مستعار یکی از دانشجویان صنف چهارم دانشکده‌ی حقوق در یکی از معتبرترین دانشگاه‌های کشور است. این بانوی جوان در مورد چگونگی تهیه و مصرف این قرص روانگردان در کابل، در گفت‌وگو با هفته‌نامه اولوس چنین می‌گوید: «من تابلیت‌ها را به قیمت‌های 500 الی 1000 افغانی می‌خریدم ولی بعد از استفاده کردن آن می‌فهمیدم که تأثیرات زیاد ندارد و تاجایی‌که از دیگر دوستانم شنیده بودم می‌گفتند تابلیت‌های با قیمت پایین در داخل کشور ساخته می‌شود. چون تابلیت‌هایی‌که بیشتر برای آدم احساس نشاط و خوشی و تحرک می‌بخشد، اصلی است و قیمت خیلی گزاف حدودی 50 تا100 دالر امریکایی و حتی بالاتر از 100 دالر دارد.»

این دختر جوان که در حال حاضر از مصرف «قرص ک» احساس پشیمانی می‌کند، می‌گوید که قرص‌هایی با قیمت پایین اکنون براییش هیچ تأثیری ندارد و او مجبور است برای تهیه‌ی قرص‌های تأثیرگذار که قیمت آن بالای 100 دالر است، از هر راهی که ممکن باشد به آن دست پیدا کرده و نیازهایش را برآورده کند: «تابلیت‌هایی ‌که قیمت آن 50 دالر یا بالاتراز آن باشد توان خرید آن را ندارم و مجبور می‌شوم تن به خیلی کارهای دیگر بدهم تا بتوانم آن تابلیت را بدست بیاورم.»

شهربانو می‌گوید در ابتدای روی آوردن به مصرف قرص ک، خوش‌آیندی و احساس راحتی به او دست می‌داده و غم و غصه‌هایش نیز تا زمان تأثیرات دارو برای مدتی برطرف می‌شده است؛ اما اکنون قضیه فرق کرده و کم‌کم دارد این عمل در وجود او پیشرفته‌تر شده می‌رود. حالا دیگر شهربانو نشانه‌های از اعتیاد را در وجودش می‌بیند. همیشه ذهن و روانش برای آرامش هرچند کوتاه‌مدت، نیاز دارد تا به داروی روانگردان فکر بیاندیشد و در روز حداقل سه بار از آن مصرف کند.

شهربانو دلیل اعتیادش به «قرص ک» را بی‌توجهی و کم‌مهری والدین نسبت به خودش می‌داند. او می‌گوید که به‌خاطر رهایی از احساس بی‌عاطفگی و کم‌مهری پدر و مادرش، به قرص‌های روانگردان پناه برد و اکنون به این روز رسیده است. به گفته‌ی شهربانو دوستانش او را به این کار تشویق کرده‌اند. به او گفته‌اند که «تابلیت ک» برایت خوشی می‌آورد و غم‌هایت را نیز می‌رهاند.

شهربانو از روی آوردن به قرص‌های توهم‌زا به شدت پشیمان است: «وقتی اولین بار استفاده کردم احساس می‌کردم که پرواز می‌کنم و حالا که به وضعیتم نگاه می‌کنم تبدیل به یک آدم بی‌کاره و بار دوش جامعه شده‌ام و خیلی هم پشیمانم که ای کاش فریب دوستانم را نمی‌خوردم.»

عدم امکانات کاری فقر و تنگدستی خشونت‌ها خانواده‌گی و جنسی مشکلات روحی و روانی و دیگر ناهنجاری‌های زندگی سبب گردیده تا تعداد زیادی از جوانان و به خصوص بانوان بخاطر فرار از همچون مشکلات دست به چنین کاری بزنند. اما جای تأسف این است که بیشتر جوانان تحصیل کرده با استفاده از این تابلیت زندگی خود و خانوده‌های شان را با خطر روبه‌رو می‌کنند.

در نتیجه طوری‌که پیامدهای استفاده از این داروی روانگردان از قول مصرف‌کننده‌هایش روایت می‌شود، باید درس عبرتی برای دیگران؛ به‌ویژه جوانان باشد تا به‌خاطر دست یافتن به یک لحظه خوشی، تحت تاثیر تشویق دوستان فریب‌کارشان نرفته و با مصرف آن زندگی خود و خانواده و بستگان شان را با خطر اعتیاد روبه‌رو نکنند.

نمایش بیشتر

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *