مأموریت دشوار خلیلزاد و تلاش‌های جهانی برای صلح افغانستان

حکومت دونالد ترامپ رییس جمهوری ایالات متحدۀ امریکا برای استقرار صلح در افغانستان از طریق مذاکرات و راضی کردن گروه طالبان تلاش های شتابزده‌ای را آغاز کرده است. خلیلزاد برای این مأموریت دشوار از سوی وزارت خارجۀ امریکا مؤظف شده است.

زلمی خلیلزاد در آغاز برای استقرار صلح از طریق مذاکره با طالبان خیلی خوش‌بین بود. او حتا برقراری صلح را تا بهار سال آینده ممکن می‌دانست. فکر می کنیم که خوشبینی های او ناشی از ابراز آمادگی جوانب خارجی مسألۀ افغانستان برای ختم جنگ بود. او در سفرهای قبلی خود در منطقه ملاقات‌هایی با نمایندگان طالبان، رهبران افغانستان، عربستان سعودی، امارات متحد عربی، پاکستان، چین، روسیه، اوزبیکستان  و … داشت.

در جریان این تلاش‌ها دولت افغانستان نیز اقداماتی را برای شرکت در روند تلاش‌های منطقه‌ای و جهانی رویدست گرفت. رئیس جمهور غنی یک هیأت مذاکره کننده را از جانب حکومت برای انجام مذاکره با طالبان تعیین کرد و این هیأت زمانی که مذاکره میان خلیلزاد، هیأت طالبان، نمایندگان پاکستان، امارات متحد عربی و عربستان سعودی ادامه داشت، به امید مذاکرۀ رویاروی با طالبان در ابوظبی لحظه شماری می‌کردند. طالبان مذاکره با نمایندگان دولت افغانستان را رد کردند. و این توهین آشکار به شأن دولت افغانستان از سوی طالبان، امریکا و حامیان منطقوی طالبان شمرده شد.

در این جریان دونالد ترامپ به صورت غیر مترقبه اعلان کرد که نیمی از نیروهای امریکایی مستقر در افغانستان را بیرون خواهد کرد. این اظهارات ترامپ ضربۀ سختی به مأموریت زلمی خلیلزاد بود. طالبان و حامیان منطقوی آن بیشر باورمند شدند که امریکا راهی جز بیرون شدن از افغانستان ندارد و دیگر طالبان در موقعیت بهتری قرار دارند تا به اهداف خویش چه از راه مذاکره و چه از راه جنگ خواهند رسید و روزی فاتحانه برسرنوشت افغانستان حاکم خواهند شد.

به باور ما تلاش شتابندۀ امریکا در مذاکرۀ رویا روی با طالبان و اظهارت اخیر برخی نظامیان بلند مرتبۀ پنتاگون در رابطه به “شکست ناپذیری طالبان از راه جنگ” و اعلان خروج نیرو های امریکا از افغانستان اشتباه بود. حالا طالبان در روند مذاکرات نسبت به گذشته برای کسب امتیازهای بیشتر پافشاری می‌کنند. چنانکه طالبان مذاکراتی را که در قطر میان زلمی خلیلزاد، طالبان و بازیگران منطقوی برگزار می‌شد، به بهانۀ‌ عدم موافقت به آجندای مذاکرات، لغو کردند.

چنین به نظر می‌رسد که انقطاب‌هایی میان کشورهای منطقوی نزدیک به طالبان ایجاد شده است. و این دسته بندی‌ها و رقابت‌ها یکی از عوامل دیگر برهم خوردن مذاکرات نوبتی میان نمایندۀ امریکا، طالبان و حامیان منطقوی آن‌ها دانسته می‌شود.

اخیراً طرح یک نقشۀ راه برای استقرار صلح در افغانستان که از سوی مؤسسۀ رند امریکا تهیه شده بود، همگانی شد. گفته شده است که این نقشۀ راه با طالبان و دولت افغانستان نیز شریک شده است.

خلیلزاد چهارمین دور سفر کاری خودرا در منطقه به تاریخ هشتم جنوری آغاز کرد. آجندای سفر نوبتی منطقوی او برای صلح افغانستان روشن نیست. اگرچه وی در توئیت خود موضوع سفرش را تسهیل روند مذاکرات صلح گفته است. اما آنچه در این میان روشن است، آجندای مذاکرات طالبان با امریکاست. طالبان مذاکره با جانب امریکا را با آجندای خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، آزادی زندانیان طالبان از زندان های حکومت افغانستان و حذف نام رهبران از لست سیاه امریکا و سازمان ملل متحد مطرح کرده اند.

هم‌زمان با تلاش های خلیلزاد که بادشواری های غیر قابل پیشبینی روبه رو است، در موازات آن مساعی دیگر منطقوی در راستای برقراری صلح در افغانستان نیز آغاز شده است.

ظاهراً در تلاش‌های صلح افغانستان ،دیپلوماسی پاکستان بیشتر از دیگر جوانب فعال است. اخیراً محمود قریشی وزیر خارجۀ پاکستان سفر هایی به چین، افغانستان، روسیه، ترکیه و امارات داشت.

 اخیراً عمران خان صدر اعظم پاکستان در رأس یک هیئأت بلند مرتبه پاکستانی به ترکیه رفته بود. اردوغان رییس جمهوری ترکیه و عمران خان در رابطه به قطع جنگ در افغانستان بحث کرده و در این راستا ابراز همکاری کردند. اردوغان گفت که در آیندۀ نزدیک مذاکرات سه جانبۀ استانبول به اشتراک افغانستان، پاکستان، و ترکیه از سر گرفته خواهد شد. نشریه های ترکی نوشته اند: “این ترکیه است که به افغانستان صلح می‌آورد.”

با در نظرداشت روابط خیلی نزدیک ترکیه با پاکستان می‌توان گفت که ترکیه از ظرفیت بلندی در امر قطع جنگ و تأمین صلح در افغانستان برخوردار است.

مقامات بلند پایۀ تهران نیز در هفتۀ های گذشته در رابطه با موضوع صلح افغانستان فعال بودند. هیئأت ایرانی به ریاست دبیر شورای امنیت ایران در کابل با مقامات افغانستان ملاقات داشت. همینگونه دیپلومات های بلند پایۀ ایرانی در تهران با نمایندگان طالبان دیدار و ملاقات داشتند. مقامات ایرانی گفته اند که با استفاده از “رابطۀ محدودی” که با طالبان دارند آن‌ها را برای شرکت در مذاکرات صلح با دولت افغانستان تشویق خواهند کرد.

هفتۀ گذشته محمد عمر داوودزی دبیر شورای عالی صلح افغانستان برای بحث و گفت‌وگو با جانب پاکستان به اسلام آباد سفر کرد و با مقامات آن کشور در رابطه به چند و چون مذاکرات صلح مذاکره داشت. داوودزی گفته است که بعداز پاکستان به ایران و برخی کشورهای دیگر منطقه نیز سفر خواهد کرد.

تلاش های اخیر در مورد قطع جنگ و استقرار صلح در افغانستان  را می‌توان چنین خلاصه کرد:

  1. آغاز تلاش های صلح منطقوی و جهانی گام های مهم و امید بخش در راستای قطع جنگ چندین ساله و تأمین صلح در افغانستان است که اینگونه تلاش‌ها تا کنون بی مانند است.
  2. این تلاش‌ها پراگنده است، و این پراگندگی و گسستگی تلاش‌ها ناشی از خواست‌ها و منافع کشور های ذیدخل در مسألۀ جنگ و صلح افغانستان است. تا زمانی که طرف های مختلف به تعریف همگون از صلح افغانستان دست نیابند، صلح واقعی در کشور ما تأمین نخواهد شد.
  3. نقش پاکستان در جنگ و صلح افغانستان بیشتر از هر جانب دیگر خارجی مهم است. بناً نیاز است تا دولت افغانستان با در نظرداشت نقش اسلام آباد به مسألۀ جنگ و صلح افغانستان، به مذاکرات دولت به دولت میان افغانستان و پاکستان توجه داشته باشد. تا زمانی که پاکستان از طریق فشار و اقناع از تهِ دل به روند صلح همکاری نکند، مشکل موجود راه حل دلخواه نخواهد داشت.
  4. در شرایط موجود لازم است تا دولت های حامی افغانستان به ویژه امریکا به ادامۀ حمایت های همه جانبه و دراز مدت از دولت و مردم افغانستان و حفظ دستاورد های 18 ساله در افغانستان تأکید کنند.
  5. دولت افغانستان و حامیان بین‌المللی آن در کارزار مبارزه علیه تروریزم در افغانستان با قوت ادامه دهند، تا دلخوشی های طالبان و حامیان آن ها به یأس مبدل شود.   

 

 

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *