آخرین گزینه؛ طالبان سرکوب می‌شوند

الیاس طاهری

در ماه‌های اخیر بحث صلح افغانستان به یکی از خبرسازترین موضوعات برای رسانه‌های داخلی کشور تبدیل شده و حتا برخی از رسانه‌های غول جهانی هم به این موضوع توجه کرده‌ و گزارش‌هایی را منتشر می‌کنند. هر کدام این رسانه‌ها باتوجه به اطلاعاتی که از منابع خود به دست می‌آورند، درباره این روند و آغاز نشست‌هایی که در این اواخر میان نماینده‌های امریکا با گروه طالبان و برخی کشورهای دیگر صورت گرفته، گزارش می‌سازند اما معمولاً این معلومات به شکل پراکنده و ضد و نقیض است.

زلمی خلیل‌زاد نماینده‌ی ویژه امریکا برای صلح افغانستان کم از کم سه بار به صورت رسمی و مستقیم با نماینده‌های طالبان در قطر دیدار و گفت‌وگو کرده و چهارمین نشست او با نماینده‌های این گروه که قرار بود چهارشنبه هفته گذشته در دوحه برگزار شود، بنا به دلایل نامشخص لغو شد و گفته می‌شود به روزهای آینده موکول شده‌است. شماری از رسانه‌ها دلیل لغو این نشست را موجودیت مشکلات در اجندای این نشست احتمالی گزارش کرده‌اند.

حرف این است که معلومات دقیق و دسته‌اول از هیچ کدام نشست‌هایی که تاکنون در مسکو و ابوظبی و قطر برگزار شده، به‌خصوص از نشست‌های دو جانبه‌ی خلیل‌زاد با نماینده‌های طالبان، در دست نیست و رسانه‌ها با اتکا به آن‌چه که منابع شان به آن‌ها گفته‌اند، اطلاع‌رسانی می‌کنند. البته این یک حقیقت است که روند صلح افغانستان پیچیدگی‌های خاص خودش را دارد و هیچ‌کس یا گروه و یا دولتی نمی‌تواند در این خصوص حرف حساب و نهایی را بگوید. متأسفانه تعداد زیادی از کشورهای منطقه و جهان با دخالت‌های آشکار و پنهان خود به پیچیدگیِ هرچه بیشتر این پروسه می‌افزایند و همه‌روزه مشکل جدیدی ایجاد می‌کنند. بناءً گفتن حرف قطعی در این خصوص دشوار است.

دخالت‌های همسایه‌های جنوبی و غربی در این بخش بیشتر نگران کننده است؛ زیرا دولت‌های این دو همسایه هیچ‌گاه در مورد افغانستان از سیاست سالم کار نگرفته و برای تأمین منافع شان بی‌ثباتی را در کشور ما دامن زده‌اند. این را تجربه تاریخی برای ما ثابت می‌سازد. باری یک گروه را زیر نام مجاهد پناه‌گاه و دفتر و سلاح دادند که در افغانستان علیه خود و کشورشان بجنگند و گاهی هم گروه جنگ‌جوی طالب را حمایت کردند تا هرچه در توان دارند افغانستان را در حالت جنگ و خشونت نگه‌دارند. تباهی و ویرانی بار آورند. زیربناهای کشور خود را از بین ببرند و خلاصه اینکه این دو همسایه به وسیله‌ی سیاست‌های فریب‌کارانه‌ی خود هرچه در توان داشتند، علیه افغانستان عزیز انجام دادند.

مقام‌های دولت افغانستان هم دخالت‌های همسایه‌ها را پنهان نمی‌کنند. شاه‌حسین مرتضوی معاون سخنگوی ریاست‌جمهوری، در واکنش به اظهارات اخیر مقام‌های ایرانی در باب صلح افغانستان، در صفحه فیس‌بوک خود نوشت که «مقامات وزارت خارجه ایران این روزها در نقش سخنگویان طالبان عمل می‌کنند».

به راستی حالا که بحث صلح افغانستان بسیار داغ و تلاش‌هایی در این باره آغاز شده‌است، بازهم ایران و پاکستان می‌خواهند پروسه را به چالش بکشند. دولت‌های این دو کشور در تلاش‌اند با به‌دست گرفتن مدیریت گفت‌وگوهای صلح افغانستان، یا این روند را به کلی ناکام سازند یا هم دوباره گروه طبان را به نحوی به حیث دست‌نشانده‌ی خود در قدرت و سیاست افغانستان آن‌طور که میل دارند، شریک سازند.

سفر هیئت طالبان به تهران و دیدار با معاون وزیر خارجه آن کشور (جزئیات دقیق این دیدار و گفت‌وگو معلوم نیست)، حاضر نشدن نماینده‌های طالبان جهت گفت‌وگو با هیئت مذاکره کننده‌ی حکومت در ابوظبی پایتخت امارات متحده عرب و پافشاری این گروه تروریستی به مذاکره نکردن با حکومت افغانستان، یک چیز را ثابت می‌کند: آن اینکه این گروه خود استقلالیت ندارد و آن‌چه از بیرون برایش دیکته می‌شود، به دنبال همان است. نه از مذاکره چیزی می‌فهمد و نه می‌داند با کی و چگونه مذاکره کند.

حرکت اخیر نماینده‌های این گروه تروریستی در امارات متحده‌ی عربی برای حکومت و مردم افغانستان غیر قابل تحمل بود. چنین حرکتی به غرور و حیثیت حکومت و مردم افغانستان لطمه زد. زیرا طالبان یک گروه نامشروع است و با حرکت بلندپروازانه و کاذبانه‌اش نماینده‌های یک حکومت رسمی و انتخابی را که از مردم نمایندگی می‌کند، نپذیرفت. به همین دلیل حکومت پس از نشست ابوظبی فوراً در مورد وزرای امنیتی خود بازنگری کرد و رییس‌جمهور غنی طی فرمان‌هایی دو چهره‌یی را که به ضد طالبانی و ضد پاکستانی بودن شهرت دارند، به کابینه‌ی خود آورد. سرپرست وزرای دفاع و داخله در نخستین سخنرانی‌های خود پس از معرفی به وظایف شان هم گفتند که نیروهای امنیتی از حالت دفاعی بیرون خواهد آمد و طالبان را از طریق فشار وادار به مذاکره و گفت‌وگو خواهند کرد.

به تازگی نیز اسدالله خالد سرپرست وزارت دفاع ملی گفت، عملیات‌هایی به هدف سرکوب طالبان آغاز شده و تا زمانی که «دشمن» به میز مذاکره حاضر نشوند، فشارها بر آن‌ها باقی خواهد ماند. آقای خالد هفته گذشته با شماری از مقام‌های بلندپایه امنیتی و حکومتی به هدف “بررسی وضعیت امنیتی” به ولایت فاریاب رفت. او در بخشی از سخنانش در این ولایت گفت: «جنگ ما به‌خاطر صلح است. فشار ما به خاطر آوردن صلح در افغانستان است».

سرپرست وزارت دفاع همچنان در بخشی از صبحت‌هایش علاوه کرد طی عملیات‌هایی که در ولایت فاریاب جریان دارد، تاکنون ده‌ها تن از سر کرده‌های طالبان کشته شده و این عملیات به قوت خود ادامه خواهد یافت. وی همچنان اظهار امیدواری کرد که با تداوم عملیات‌ها اوضاع امنیتی در این ولایت بهبود خواهد یافت.

معادله جنگ پس از تقرری وزرای داخله و دفاع تاحدودی به نفع نیروهای امنیتی کشور تغییر کرده است. این در روحیه سربازان عملاً دیده می‌شود. یکی از پیلوتان جوان وزارت دفاع در روزهای اخیر در صفحه‌ی فیس‌بوک‌اش از تلفات جنگ‌جویان طالبان که در عملیات‌های نیروهای امنیتی در ولایت‌های مختلف کشور از بین می‌روند، گزارش می‌دهد و به گونه‌ی صریح می‌نویسد که “طالبان یا صلح کنند یا کشته شوند”. این به معنای روشن شدن و تغییر وضعیت جنگ است. حالا سربازان می‌دانند که دشمن شان کیست؛ زیرا مقام‌های بلندپایه امنیتی و در کل حکومت افغانستان به‌خصوص در این اواخر یک تعریف مشخص از دوست و دشمن ارائه کرده‌اند. حداقل حالا سربازان در حالت دفاعی در داخل پوسته‌های شان از بین نمی‌روند بلکه از حالت دفاعی به تعرضی درآمده‌اند.

با این همه، حکومت افغانستان هم دو راه بیشتر ندارد تا بتواند معادله صلح و جنگ را به نفع خود رقم بزند. یکی آوردن فشارها در داخل افغانستان بالای طالبان که همانا سرکوب کردن این گروه است و دوم اینکه سیاست خارجی خود را باید بیشتر از هر زمان دیگر فعال سازد تا کارشکنی‌های برخی کشورها در امور صلح افغانستان به وسیله‌ی یک دیپلماسی قوی خنثا و یا بی‌تأثیر شود. در بخش فعال شدن دستگاه سیاست خارجی حکومت، به نظر می‌رسد بسیار خوب خواهد بود تا به وضعیت فعلی وزارت خارجه نیز یک فکر اساسی‌تر شود. حکومت می‌تواند در این شرایط حساس در رهبری وزارت خارجه که از مهم‌ترین نهادها به حساب می‌آید، نیز یک شخص فعال و کارکشته را بگمارد تا کاروان صلح افغانستان در بیرون از کشور با مشکل مواجه نشود.

اینکه پروسه صلح افغانستان کارش به کجا می‌کشد، روشن نیست. حکومت افغانستان تأکید می‌کند که گفت‌وگوهای صلح باید به رهبری و مالکیت خود افغان‌ها باشد، اما طالبان تاکنون به گفت‌وگوی مستقیم با حکومت حاضر نشده‌است. از سویی هم هیئتی از شورای عالی صلح به رهبری محمدعمر داوودزی، نماینده ویژه‌ی رییس‌جمهور غنی روز سه‌شنبه هفته گذشته به اسلام‌آباد رفت. این هیئت در مورد پروسه صلح افغانستان و جلب حمایت این کشور از اجماع منطقه‌ای صلح با مقام‌های پاکستانی دیدار و گفت‌وگو کرده‌است. شاه محمود قریشی وزیر خارجه پاکستان در دیدار با هیئت افغانستان گفته که کشورش افغانستان را در پروسه صلح همکاری می‌کند.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *