داکتر برنانی اېسلب

محمد عالم کوهکن

 

 بیرینچی قیسقه اوچره‌شوو

هجری 1362- ییل اېدی شېکیللی، فاریاب کونده‌لیگی (روزنامه‌سی)ده مسوول سکرتر بۉلیب ایشلردیم، عین حالده ولایت‌نینگ ژورنالستلر اویوشمه‌سی باشلیغی اېدیم. افغانستان خلق دموکراتیک حزبی‌نینگ فاریاب ولایتی حزبی کمیته‌سی منشی‌سی هاشم زحمت‌نینگ تورموش اۉرتاغی (عیالی) خانم سهیلا زحمت فاریاب ولایتی ژورنالستلر اویوشمه‌سی سکرتری اېدی.

 کابلگه سفر قیلیشیم گه تۉغری کېلدی،  سهیلا جان بیر شیشه (مرطبان) ده میمنه‌ده ایشلب چیقریلگن پامَدیر شیره‌سینی مېنگه تاپشیریب اونی کابلگه، تاغه‌سی داکتر برنا گه یېتکزیشیمنی سۉره‌دی. اېرته‌سی کابلگه کېلدیم، بیر کون اۉتیب اېرته‌لب اوچینچی مکروریانده جایلشگن داکتر برنا اپارتمانی دروازه‌سی قۉنغیراغینی چلدیم. اېشیکنی آچگن کیشی داکتر برنا اېدی. اۉزیمنی تنیتدیم، سهیلا نینگ سلاملرینی ایتدیم، شیشه‌ده‌گی رُب نی او کیشی گه  اوزه‌تیب اونی جییَنلری جۉنتگنی نی بیلدیریم. تشکر دېب قۉلگه آلیب ایچکری گه کیریب چای ایچیشیمنی سۉره‌دی. مېن اېسه تشکر دېب خیرلشدیم. بیرینچی بار داکتر برنانی اۉشنده کۉرگن اېدیم.

 

ایکینچی بار کۉرگنیم

یاز موسمی اېدی، سرطان یا اسد آیلری بۉلسه کېره‌ک. فاریاب کونده‌لیگیده ایشلردیم. کونده‌لیک باش محرری مرحوم رضوانقل تمنا توشلیککه مېنینگ اوییمگه باره‌سیزلر دېدی.

مدیریمیزنینگ تورر بناسی فاریاب ولایتی‌نینگ مدنیت اداره‌سی (اطلاعات و کلتور مدیرلیگی) دن اوزاق اېمس اېدی. مېن و  آقاکریم وطنیار بیلن یَیاو (پیاده) یوریب مرحوم تمنا صاحب‌نینگ اوییگه باردیک. گاراج اوستیده قوریلگن مهمانخانه گه چیقیب اۉتیردیک، رحمتلی تمنا اۉتیرینگلر داکتر صاحب برنا هم شو دقیقه‎‌لرده یېتیب کېله‌دیلر دېدی. بیر آز اۉتمه‌ی او کیشی کېلدی، بیز بیلن حال احوال سۉره‌شیب اۉتیردی. یقه‌سی خامکی تیکیلگن آق محلی کۉیلیک ایشتان کییگن داکتر برنا بیز گه کولیمسیره‌ب: قنی اېندی تنیشه‌یلیک دېدی، بیز گپ باشله‌یمیز دېگونچه مرحوم تمنا بیزنی تنیشتیریب قۉیدیلر.  بیرینچی مرته مېنی کابلده کۉرگنینی اونیتگن اېکن او کیشی.

بیز اېسه داکتر برنا حقیده اېشیتگن اېدیک، مېن او کیشینی ایکینچی مرته زیارت قیلردیم. داکتر برنا کابلدن میمنه گه کېلگن اېدی. او کیشی اۉشه پیتلرده کابلده ایشلردی مېنیمچه. هر طرفدن گپیریلدی، بیر ساعتچه او کیشی بیلن بۉلدیک.

اوندن سۉنگ هم کابلگه بارگنیمده تۉستدن مرحوم داکتر برنابیلن حاجی عبدالرسول بای نوایی‌‌نینگ تیمورشاهیده‌گی اۉتاقیده بیر مرته اوچره‌شگنیم اېسیمده.

 

ملاقاتلر

          1373-ییل‌نینگ سۉنگی کونلری اېدی، مېن فاریاب ولایتی‌نینگ مدنیت اداره‌سی رئیسی و فاریاب گزیته‌سی باش محرری بۉلیب ایشلردیم. داکتر برنا آصفی‌نینگ میمنه گه تشریف بویورگنی حقیده خبر تاپدیم، همکارلریم‌دن شاعر و یازووچی محمد اسحاق شمسی بیلن او کیشی نی زیات قیلیش گه باردیک، داکتر محمد صادق برنا آصفی اېسکی عطارخانه‌گذری[1] (محله‌سی) ده فاریاب ولایتی مستوفیت اداره‌سی بناسی‌نینگ آرقه‌سیده‌گی کوچه‌ده جایلشگن قرینداشلری‌نینگ اۉییده تورراېدی.

بیزنی بالاخانه (ایکینچی قَبَت) گه آلیب چیقدیلر، اوی ایچیده سوغدی بار اېدی، مرحوم داکتر برنا بیلن احوال سۉره‌شیب سوغدی تېوره‌گیده اۉتیردیک، او کیشی بیزگه ترموز دن کۉک چای قوییب اوزاتدیلر، صندلی اوستیده بشقابلرده میمنه‌نینگ سایه‌گی مَیزی و باشقه قوریق میوه‌لر بار اېدی. چای ایچیب گپله‌شیب اۉتیردیک. داکتر برنا لندن دن میمنه گه کېلگن اېدی، او کیشی‌نینگ سفری و برنامه لری حقیده سۉره‌دیم.

اېرته‌گه فرصت بیلن اداره‌نگیزگه کېلیب به تفصیل گپلشه‌میز دېب قۉیدیلر. شهرگه قرانغولیک توشه‌ی دېب قالگنده رخصت سۉره‌ب اۉییمیزگه قه‌یتدیک.

اېرته‌سی داکتر برنا قۉللریده بیر دوسیه مدنیت (اطلاعات و کلتور) اداره‌سیگه کېلدی، ینه او یاق بویاقدن گپ سۉزلر بۉلدی، کېینراق  اۉتگن آقشام او کیشی گه بېرگن سوالیم‌نی تکرارله‌گنده‌ی بۉلدیم.

داکتر برنا سۉنگی ناتینچ ییللر دوامیده معارف کته ضرر کۉرگنی و خلق فرزندلری تعلیم‌سیز و سوادسیز قالیب کېته‌یاتگنی حقیده کویینیب گپیردی و مېندن بو تۉغریده بعضی بیر برنامه‌لرنی عملگه آشیریش نیتی بارلیگی نی بیلدیردی. یخشی و بویوک انسانی نیتلری بارلیگیدن خرسند بۉلگنیم نی اظهار اېتیشیم بیلن مېندن بیر مرته عمه‌کیم هاشم اۉرتاق بیلن اوچره‌شیش اوچون امکان یره تیشیمنی سۉره‌دی، ایجابی جواب قه‌یتردیم. بوگون شونچه گپ بۉلدی.

اېرته‌سی او کیشی بیلن عمکیم‌ باشقره‌دېگن اداره – ملی خوفسیزلیک (امنیت ملی)اداره‌سی گه باردیک، جناب اۉرتاق داکتر برنانی یخشی کوتیب آلگن اېدی. او یېرده تخمیناً بیر ساعت دوام اېتگن صحبت دوامیده ینه مرحوم اۉز برنامه‌لری حقیده گپیریب عمکیم دن یاردم سۉره‌‌دی،  داکترنینگ، عمکیم‌‌نینگ اوکیشی‌ صحبتلری و برنامه‌لریگه کته قیزیقیش بیلدیرگنیدن خرسند بۉلگنی اۉز اۉزیدن سېزیلیب تورردی.

بیر نېچه کون اۉتیب داکتر برنا‌نی قیشلاقدن کېلگن قرینداشلریمدن بیری‌نینگ او کیشی گه ایشی توشگنی باعث قیته ملاقات قیلدیم، عمه‌م‌نینگ اۉغلی روحی کسل‌لیککه چه‌لینیب شهرگه کېلگن اېدی. اونی داکتر برنا حضوری گه آلیب باردیم، داکتر اونی تېکشیریب دوا آلیش اوچون نسخه یازدی و مېنگه عین کوچه‌ده جایلشگن شخصی اۉیینی قیته تیکله‌یاتگنینی ایتیب، فرصت بیلن کۉپراق گپله‌شیش اوچون او یېرگه کېلیشیم‌نی تکلیف قیلدی.

یخشی اېسیمده قالمه‌گن، اۉشه کون می یا باشقه بیر کون‌می مرحوم‌نینگ اوییگه باردیم، دروازه‌دن ایچکری گه کیردیم، حویلی‌ده ایش کېته‌یاتگن اېدی. داکتر برنا مېنگه کۉزی توشکندېک، حویلی میدانچه‌سیده اۉزی اۉتیرگن اۉریندیق (چوکی) یانیده باشقه بیر اۉریندیق قۉییشلری‌نی سۉره‌دی. سلامه‌لشیب یانمه‌یان اۉتیردېک، کۉک چای ایچیلدی. احوال سۉره‌شیب آلدیک، جناب داکتر یقه‌سی خامک تیکیلگن آق کۉیلکده نورانی بیر شخص بۉلیب کۉرینردی. اوی‌نی قیته تیکله‌یاتگنلیکلری باره‌سیده سۉره‌دیم.

– بو اوی آلدینلری محلی قوماندانلردن بیری‌نینگ قرارگاهی اېدی. اونی بیر عذابلر بیلن بو یېردن کۉچیردیم، اۉتاقلری خراب بۉلگن، قیته تیکلش گه احتیاج بار، بونی ویرانه‌لیک‌دن چیقریب، قراوسیز- یتیم باله‌لر گه مکتب توزه‌ته‌میز دېدی.

– عجایب ایش قیلیبسیز داکتر صاحب، ایشینگیزگه آمد دېدیم. ینه اویاق بویاقلردن کۉپ گپیردیک، داکتر برنا هر کونی اېرته‌دن کېچگه چه انه‌شو اوی ایچیده کېته‌یاتگن ایشلرنی نظارت قیلردی، تنیش-بیلیش، دوست برادرلری گپلشگنی او یېرگه کېلیب تورردیلر، شونینگدېک کۉپراق روحی کسللیک‌لرگه چه‌لینگنلر اوزاق یاووق یېرلردن کېلیب داکتردن یاردم سۉرردیلر. اۉرنی کېلگنده ایتیب اۉتیشیم کېره‌ک که داکتر برنا کسل کیشینی تېکشیریب اونگه نسخه یازمسدن آلدین کۉپراق ناس، سگرت و تنباکو چېکیب چېکمسلیگی حقیده سۉرردی، ناس و تنباکو گه بېریلگن لردن اوشبو اعتیادنی ترک اېتیشلری باره‌سیده وعده آلگچ اولرگه نسخه یازردی، هردایم اونی اۉز وعده‌سیگه وفادار قالیب قالمه‌گنی نی سوریشتیریب یورردی.

داکتر برنا تنباکودن ایشلب چیقریله‌دېگن هر قنده‌ی چېکیملیک‌نی سرطان و باشقه کسل‌لیکلر عاملی اېکنینی تاکیدلردی. او، تنباکو محصولاتلری گه بېریلگن شخصلرگه دوا هم یخشی تاثیر قیلمس لیگینی ایتردی.

 

سید غوث الدین‌نینگ خصوصی کورسی

بیرکونی داکتر برنا یانی گه المارلیک سیدغوث الدین[2] ویلچیر (قۉل بیلن هه‌یدله‌دېگن بایسکل) گه مینیب کېلگن اېدی. داکتر او بیلن شاگردلری سانی و کېره‌کلی نرسه‌لری حقیده سۉره‌دی و یقین کونلرده مېن بیلن بیرگه باریب اۉییده‌گی کورسی نی یقیندن کۉزه‌تیشی باره‌سیده وعده بېردی.

سید غوث الدین‌ توره‌دېگن اوی خراسان لیسه‌سی غربیده جایلشگن کوچه‌لردن بیریده اېدی. بیر کون داکتر برنا بیلن اونینگ اوییگه باردیک، 15 متر مربع بیر اۉتاقده تخمیناً اۉتیز کیشی قیز و اۉغیل باله‌گه درس بېرردی. او هر کونی اوشبو اۉقوچیلرگه قرآنکریم، سواد اۉرگنیش کتابی و حساب دن درس بېرردی. داکتر برنا سیدغوث الدین‌نی تشویق ترغیب اېتیب شهر اهالیسی فرزندلری گه خصوصی تعلیم بېریب کېله‌یاتگنی اوچون اونی هر تمانلمه حمایت اېتیب تورردی.

 

رسول پهلوان بیلن اوچره‌شوو

داکتر برنا اۉز فعالیتلرینی باشلش اوچون جنرال دوستیم معاونی، کته حربی اقتدار اېگه‌سی رسول پهلوان‌ بیلن اوچره‌شیب اونینگ رخصتی‌نی آلیش ضرورلیگی نی  هر دایم تکرارلب یورردی.  بو اوچره‌شوونی عملگه آشیریش اوچون رسول پهلوان‌نینگ قه‌یین آته‌سی و فاریاب ولایتی معاونی انجنیر خالیارگه یوزلندیک. او کیشی رسول پهلوان میمنه گه کېلیشی بیلن ملاقات اوچون امکان یره‌تیشی باره‌سیده وعده بېردی.

بیر کونی پهلوان‌نی میمنه گه کېلگندین خبر تاپیب انجنیر خالیارگه تیلفون قیلدیم، او کیشی اېرته‌سیگه رسول پهلوان توره‌دېگن اۉیگه داکتر برنا بیلن باریشیم نی سۉره‌‌دی. رسول پهلوان شهر چارباغی‌نینگ شمالشرقیده بیر اۉیده تورردی. تعیین لنگن وقتده داکتر برنا بیلن او یېرگه باردیک، قوماندان اۉتیرگن خانه‌گه کیردیک. کیچیکراق اۉتاق پهلوان‌نینگ قوماندانلری بیلن غیرق تۉله اېدی. انجنیر خالیار هم بار اېدی. رسول پهلوان بیلن قۉل بېریب اۉتیردیک. پهلوان مېندن، خیریت می دېب سۉره‌دی. مېن اېسه داکتر برنا نی قیسقه گینه ته‌نیتیب، سیزگه ایتیله‌دېگن گپلری بار دېدیم.

داکتر برناهم نیتلری باره‌سیده قیسقه گپیریب، فعالیت باشلش گه رخصت بېریشینی سۉره‌دی. رسول پهلوان« یخشی ایش اوچون مصلحت گه حاجت یوق» دېگن مقال نی تکرارلب، داکتر برنا گه اۉز لایحه‌سینی عملی اېتیشگه رخصت بېردی. همه‌سی بۉلیب بېش دقیقه دوام اېتمه‌گن ملاقات توگه‌دی. مېن و داکتر برنا، رسول پهلوان بیلن خیرله‌شیب او یېرنی ترک اېتدیک.

 

داکتر برنانینگ اویی

داکتر برنا آصفی‌نینگ فعالیت مرکزی اونینگ میمنه‌ده‌گی شخصی اویی اېدی.  هرکونی اوشبو مسکن کۉرینیشی اۉزگریب بارر اېدی، اۉتاق لرنینگ دیوارلری چونه بیلن آقرتیریلدی، حویلی میدانی گه گل لر و هر خیل اۉسیملیکلر اېکیلدی. بو ایشلرنی عملی اېتیشده داکترنینگ یقین همکاری حبیب الله شیخ زاده‌نینگ رولی کته اېدی. آز اۉتمه‌‌ی، ویرانه‌ اوی سۉلیم بیرگلشن گه ایلندی. اۉنلب باله (قیز و اۉغیل)کورس لرگه جلب اېتیلدی. باشلنغیچ مکتب درسلیکلریدن سبق بېریله‌ باشله‌دی. بیلملی و تجربه‌لی اۉقیتوچیلر جلب اېتیلدی، کابل اوروشلری باعث میمنه گه کېلیب جایلشگن قطار مَلَکه‌لی (اۉقیتوچی)معلم‌لر جمله‌دن خانم انجنیرشفیقه هم اولر جمله‌سیدن اېدی.

بیر کونی توشدن سۉنگ اویېرگه ایله‌نیب بارگنیم‌ده مثلی کۉریلمه‌گن بیر حادثه گه دوچ کېلدیم، بلکه مېن اوچون عجیب اېدی:

باله‌لر کورس دن رخصت بۉلگن اېدیلر، حبیب الله شیخ‌زاده قۉلیده‌گی کته لگن ده یوویب میده‌لنگن سبزی (زرجَمَه) یۉلکده توردی، باله‌لر سبزی لردن آلیب یېب کېتیش گه دعوت قیلیندی لر. بونینگ اۉزی فاریاب‌ده‌گی تعلیم مرکزلریده مثلی کۉریلمه‌گن بیر حادثه‌ اېدیٍ

داکتر برنا بیزنینگ خلقیمیز اۉزیمیزده ارزان و فراوان تاپیله‌دېگن اېنگ کېره‌کلی میوه و سبزواتلرده کمراق فایده‌له‌نیشلرینی بیلدیریب، سبزی خام شکلیده استعمال اېتیش اینیقسه باله‌لر گه اۉته فایده‌لی بۉلگنی نی تاکیدله‌دیٍ

 

زلزله

هیچ بۉلمه‌سه هفته ده اوچ-تورت کون مېن و باشقه بیر قطار فرهنگی دوستلریم داکتر برنانینگ اویی گه باریب تورردیک، بهار اېدی، ثور آیی‌نینگ بیرینچی هفته‌سی بۉلسه‌ کېره‌ک. بیر کونی او یېرده گپله‌شیب اۉتیرگنیمیزده یېر کوچلی قیمیرله‌دی، همه‌میز سراسیمه بۉلدېک، اۉشنده‌گه چه فاریابده مېن يېر قیمیرله‌‌گنی نی ‌سېزمه‌گندیم، بلکه حیاتیمده ایلک بار یېر قیمیرله‌‌شی قنده‌ی لیگی‌نی تجربه قیلردیم.

 

بنیاد بهزیستی خانواده

باشقه بیرکونی، داکتر برنا بیر نېچه ورقنی قۉلیمگه اوزه‌تدی، قره‌ب کۉرسم، (اساسنامۀ‌ بنیاد بهزیستی خانواده) دېب یازیلگن اېدی بیرینچی بېتیده.

– بونی اۉقیب دوستلرگه هم ترقه‌تینگ، مدنی جماعه چیلیکنی رواجنتیریش اوچون بونده ی نا حکومت تشکیلاتلرنی وجود کېلیشی لازم، بو نرسه‌لر تشقی دنیاده تجربه قیلینگن و … دېگن گپلرنی ایتیب، بونده‌ی بیر بنیادنی فاریاب ده تشکیل اېتیشگه احتیاج بار دېگن معنا ده گپیرگن اېدی.

 بیر نېچه کون بو حقده کۉپ گپلشدېک، دوستلر آره‌سیده بونده‌ی بیر مدنی فعالیتلرگه تۉسیق بۉله‌دېگن یا که بونده‌ی بیر فکرگه قۉشیلمه‌یدگن‌لر یوق اېدی.

بنیاد رهبرلیک هیئتی ترکیبی اوستیده هم کېلیشیب آلدیک، داکتربرنانی بنیادگه رئیس بۉلیشی لازم اېدی، مېندن هم بنیاد گه معاون بۉیشیم نی التماس قیلگنی اېسیمده، ینه بیر قطار دوستلریمیزنینگ آتلری بنیادنینگ رهبرلیک هیئتی ترکیبیده بار اېدی، فاریاب لیکلردن بۉلک باشقه ولایتلر جمله‌دن بیر قطار جنوبی ولایتلردن بۉلگن ایریم متخصصلر ناملری هم اۉشه رویخط ده بار اېدی. داکتر ثریا دلیل، داکتر سید امین الله نصرت و داکتر سعید جان عطیمی‌نینگ آتلری اوشه رویخط ده بارلیگی نی اېسله‌یمن.

خلاصه گپلریمیز بیشدی، بنیادنی تاسیس اېتیش گه آز قالگن اېدی، موضوع دن محلی حکومت‌نینگ بیر قطار رسمی‌لری جمله‌دن ولایت اۉرینباسری انجنیر خالیار ، ملی امنیت اداره‌سی باشلیغی انجنیر محمد هاشم اۉرتاق، ولایت امنیه قواندانی جنرال محمد ایوب نیازیار و باشقه‌لرنی هم خبردار قیلدیک، بنیادنینگ آچیلیش ییغینی شهردارلیک هوتلی‌نینگ سالونیده اۉتکزیلدی. آچیلیش ییغینی ده برچه رسمی‌لر قتنشگن اېدیلر. مجلسده گارنیزیون قوماندانی جنرال کبیر خان[3]‌نینگ کۉزی مرحوم داکتر برنا قۉلیده‌گی کمره‌دن اوزیلمس اېدی.

اېرته‌سی کونی گارنیزیون قوماندانلیگیده کبیرخان، داکتر برنا کمره‌سینی مېنگه بېرمس‌مېکن دېب سۉره‌دی، حتا بو التماسنی اونگه اېتیشیم‌نی هم تاکیدله‌دی.  بونده‌ی بیر نا اۉرین التماسنی داکتر برناگه یېتکزیش  مېنگه قیین‌لیک قیلدی.

 

تورک تیلی کورسی

مرحوم داکتر برنا بیز اوچون انگلیس تیلیدن سۉنگ تورک تیلینی اۉرگه‌نیش حیاتی اېکنینی تأکیدلردی. او کیشی بنیاد ده تورک تیلی کورسی‌نی آچیشگه نیتی بارلیگینی معلوم قیلدی. تورک تیلینی کیم درس بېره‌دی دېگن سوال بیلن او کیشی گه یوزلنگنیمیزده، انجنیر خیرمحمد و یاشلریمیزدن انجنیر ظریف آتلرینی تیلگه آلگن اېدی. انجنیر خیر محمد ظاهرشاه سلطنتی دوریده ترکیه ده زراعت ساحه‌سیده تحصیل آلگن. او کیشی فاریاب‌نینگ زراعت اداره‌سیده خذمت قیلراېدی اۉشنده. . انجنیر ظریف هم افغانستان ملی اسلامی جنبشی تمانیدن تورکیه گه تحصیل آلیش اوچون جۉنه‌تیلگن اۉزبیک یاشلردن بیری اېدی، نېگه دیر او کیشی اۉشه کونلرده تورکیه دن قه‌یتیب کېلیب میمنه‌ده تورردی. نهایت تورک تیلی کورسی آچیلدی. داکتر برنا، داکتر گل احمد تانیش، اسحاق شمسی، تاشقین بهایی و مېن کورس‌نینگ بیرینچی شاگردلریدن اېدیک. بیر نېچه کون کورسگه باردیک، تورک تیلی الفباسی‌نی اۉرگندیک، نه‌سیلسینیز؟ (قنده‌ی‌سیز؟)، اِی میسینیز(یخشی‌میسیز؟) و … کبی جمله‌لرنی هم اۉرگندیک. انجنیر خیرمحمد بیزگه درس بېرردیلر، نیمه‌لر سبب مېن کورس گه متصل بارالمه‌دیم، اېشیتیشیمچه کورسده درس دوام اېتگن، باشقه اۉقوچیلر هم تاپیلگن، انجنیر ظریف هم کېلیب درس بېریب تورگن.

 

ینگی بنا

کونلردن بیر کون بنیاد بهزیستی خانواده حویلی‌سی‌نینگ بیر چېتیده ینگی زمانوی بنا قد کوتره‌ باشله‌دی، داکتر برنا مذکور بنا خلق ارا ناحکومت اداره‌لردن بېری، (قاچقینلر اداره‌سی خلق ارا تشکیلاتی (UNHCR) بۉلسه کېره‌ک) طرفیدن قوریب بېریله‌یاتگنی معلوم قیلدی. اونگه کۉره خلق ارا تشکیلاتلر بنیاد فعالیتلری گه کته قیزیقیش بیلدیرگن، کېله‌جکده هم اولردن بنیاد فعالیتلرینی تېزلشتیریش و ثمره‌لی قیلیش اوچون کۉپراق یاردملر آلیش ممکن‌لیگی باره‌سیده امید بیلدیردی.

برنا بوندن آلدین هم بیر نېچه مرته دوستلریمیز دوره‌لریده، حتا بنیادنینگ رسمی آچیلیش ییغینیده بنیاد مرکزی گه ایلنگن اۉز شخصی تورر بناسی نی فاریاب ولایتی معارفی گه رسماً تاپشیریشی (قباله قیلیب بېریشی) باره‌سیده هم وعده بېرگن اېدی.

 

فته و فتنه‌چیلر

بنیاد فعالیتلری استه سېکین اوج آله باشله‌دی، داکتر برنا دوستلری اوشبو تشکیلاتنی ایاققه تۉخته‌تیش اوچون امکان قَدَر اۉز یاردملرینی هم ایه‌مه‌دیلر. کیم بیر اوریندیق (چوکی) کیمسه بیر میز، باشقه بیر کیشی بیر گیلم و گیلمچه و باشقه کېره‌کلی نرسه‌لرنی هدیه قیلگن اېدیلر.

افسوسلر بۉلسین که بنیادگه قرشی ایریم شخصلر تمانیدن بیلر بیلمس فتنه‌لر هم اویوشتیریله باشلندی، او یېر بو یېرده، بنیاد گویا خارجلیکلر (غربلیکلر)نینگ جاسوسلیک مرکزی گه ایله‌نیشی و محلی حاکمیت و جنبش اقتداری نی نابود اېتیش اوچون تاسیس اېتیلگنی باره‌سیده‌گی اویدورمه تهمتلر ترقه‌له‌باشله‌دی. بو فتنه گه میمنه‌لیک و حتا فاریابلیک بۉلمه‌گن ایریم روشنفکرلر (مېن اولرنی روشنفکر و ضیالی دېب خطاب قیله‌ آلمه‌یمن) و محلی حاکمیت‌نینگ ایریم رسمی لری هم شریک اېدیلر. بعضاً داکتر برنا سلمان رشدی‌نینگ کتابی نی ترقتگنی باره‌سیده هم بهتان گپلر ایتیلردی. مېن بنیادبهزیستی خانواده‌نی تشکیل اېتیش اوچون اکثر مصلحتلرگه شریک بۉلگن شخصلردن بیری صفتیده بونده‌ی نا تۉغری اتهاملرنی رد اېتیشگه اۉزیمنی حقلی بیله‌من. داکتر برنا چېت اېللیک(غربلیک) یازووچیلردن بیری‌نینگ قلمیگه منسوب– سلاطین شاخ زرین- (اگر ینگلیشمه‌سم) ناملی کتاب‌نینگ فوتوکاپی سینی بعضی بیر دوستلر جمله‌دن مېنگه اۉقیش اوچون بېرگن اېدی. اوشبو کتابده عثمانلی تورکلر سلطنتی درباریده‌گی واقعه و حادثه‌لر باره‌سیده قیزیق موضوعلر یازیلگن اېدی.

 

لندن گه سفر

داکتربرنا اۉشه کونلرده لندن گه سفر قیلیشی باره‌سیده بعضاً گپیرردی، چونکه بیر نېچه آیدن بېری اوز عایله‌سیده اوزاقده اېدی. بلکه بنیاد گه خارج دن یاردملر قۉلگه کیریشتیش اوچون سفر قیلردی.

بیر کونی بنیاد مرکزی گه بارگنیمده، بنیاد اداره‌چیلریدن حبیب الله شیخ زاده داکتر برنا‌نینگ لندن گه جۉنب کېتگنی باره‌سیده خبر بېردی. او کیشی بیز بیلن خیرلشمسدن خارج گه جۉنب کېتگنی اوچون کۉنگلیم گه ملال کېلگنده‌ی بۉلدی. هر حالده اۉزیمنی کۉندیردیم.

 

بنیاد مرکزی تَلنگندی

داکتر برنا سفریدن بیر- ایککی هفته اۉتر اۉتمس بیزنی شهردارلیک هوتلی سالونیگه چقیردیلر، آلدیندن کوتیلمه‌گن ناخوش حادثه‌نی سېزگندېک، یوره‌گیمگه هَول توشدی، مېن و اسحاق شمسی اطلاعات و کلتور اداره‌سیدن قدم تشلب او یېرگه باردیک، ایچکریده جای قالمه‌گن. ایشیککه ایاق اوستیده توریب قالدیک، اۉتیرگنلرگه سرسالیب قره‌دیم. رسول پهلوان، باشقه بیر قطار قوماندانلر، مولوی لر، رئیس و مدیرلر و … اۉتیرگنلر، گپ اېندی باشلنگن اېکن.  رسول پهلوان کم گپ آدم اېدی، او، بونی (بنیادنی) مسوولی کیم دېب سۉره‌دی، اوچ تۉرت تماندن: داکتر برنا دېگن سېسلر اېشیتیلدی، ینه بیری داکترنی اۉزی خارج گه کېتگن دېسه، سرپرستی کیم دېب سۉره‌دی. سالون‌نینگ بیر یاقیده رنگ و قُوتی اوچگن حبیب الله شیخ زاده تورگن اېدی، آدملرنینگ کۉزی اونگه تیکیلدی. لبلری قاوجورب شیخ زاده، هین او کیشی لندن گه جونب کېتدیلر دېدی. رسول پهلوان بو جایده نیمه قیله‌سیزلر دېگنده هیجانگه تۉلگن شیخ زاده، مه‌یین سېس بیلن بنیاد فعالیتلری باره‌سیده  گپیردی، سېسینی بیرته اېشیتسه بیرته اېشیتمه‌دی.

بنیادنینگ یاپیلیشی تۉغریسیده پهلوان اۉز قرارینی آلدیندن قبول قیلیب اوشبو ییغین‌نی اته‌یلب اویوشتیرگن اېدی درواقع، مینگته شیخ زاده‌ بۉلسه هم بنیادنی حمایه قیلالمس اېدی او یېرده؛ فتنه‌چیلر آلدیندن اۉز ایشلرینی قیلیب قۉیگن اېکنلر، در حقیقت بیز هم بی خبر قالدیک، بونچه بۉلرینی تصور قیله‌آلمسدیک.

 رسول پهلوان مرحوم مولوی غوث الدین (فاریاب ولایتی محکمه‌ رئیسی) گه قره‌ب: «خوش، بو نی (بنیادنی) نیمه قیلیش کېره‌ک» دېگن معناده گپیردی، مرحوم مولوی صاحب: مه‌یین سېس بیلن« صاحب تېزده یاپیلسین» دېدیلر. گپ شو بۉلدی، آمین اللهُ اکبر! رسول پهلوان جاییدن توریشی بیلن همه خیزلب اورینلریدن توردیلر.

افسوس که«یخشی ایش اوچون مصلحت قیلیشگه احتیاج یوق» دېگن شخص (رسول پهلوان)گه، ملت‌نینگ اۉقیش و یازیش نعمتیIدن بی بهره قالیب جاهل بیر انسانی گروه گه ایلنه‌دېگن فرزندلری گه اۉقیش و یازیش، علم و معرفت‌نینگ زمانوی یوتوقلریدن خبردار قیلیش اوچون آچیلگن بیر علمی مرکزنی دشمن مرکزی دېب تنیتیشگه اولگورگن اېدیلر.  

مېن اۉز ایشخانم گه قیتدیم، آز اۉتمه‌ی بنیاد بهزیستی خانواده چپاول قیلینگی باره‌سیده‌گی خبر همه یاققه ترقه‌دی، حیاتیمده‌گی‌ اېنگ آغیر و غملی کونلردن بیری اۉشه کون بۉلسه کېره‌ک. بنیاد مرکزیده ایگینه هم قالمه‌دی، همه دن آلدین گارنیزیون عسکرلری باستیریب کیریب اېنگ قیمتلی نرسه‌لری کمپیوتر و …آلیب کېتگنلر، بنیادنینگ بعضی بیرقۉشنیلری هم او یېرده‌گی نرسه‌لرنی اۉلجه قیلیشگه شاشیلدیلر.  

اوشبو حادثه‌نینگ اېرته‌سی کونی گارنیزیون قوماندانلیگیدن فاریاب گزیته‌سی اداره‌سیگه بیر یاد داشت کېلدی. اونده گارنیزیون قوماندانی دگرجنرال کبیر خان‌نینگ افغان‌کوت قیزلر لیسه سیگه نېچه‌ته (انیق سانی اېسیمده قالمه‌گن) میز و چوکی هدیه قیلگنی باره سیده گزیته گه خبر چاپ اېتیشیمیز تاکیدلنگن. بو میزلر و چوکی لر گارنیزیون عسکرلری‌نینگ بنیاد بهزیستی مرکزیدن بیر کون آلدین تالان تاراج قیلگن میزلری و چوکی لری اېدی.

بونده‌ی بیر خبر فاریاب ولایتی کونده‌لیگی سانلریده بیریده چاپ قیلیندی، محلی تلویزیون و رادیو ده هم ترقه‌تیلدی.

 

داکتر برنا کمره سینی گارنیزیون قوماندانیگه بېرگنده اېدی

بنیاد بهزیستی خانواده نی یاپدیلر، هر کونی اونلب قیز و اوغیل اوقوچی باله لر تعلیم آله‌دېگن مسکن خلق‌نینگ قاره کۉز فرزندلریدن بۉشب قالدی، اوشبو باله‌لرنینگ معلوم قسمی ینه ارزیمه‌یدیگن ایشلر اوچون کوچه لرگه چیقدیلر، بیریسی تېزه‌ک تېرسه باشقه بیری تېمیر- تقه تېریب پول تاپیشگه آتلندی.

اوزاق کونلر اوشبو ناخوش حادثه ذهنیم نی اۉریگه مشغول قیلردی.  بنیاد یاپیلیشی‌نینگ اصل سببی و عامل لری باره سیده اۉیلردیم. بعضاً فاریاب گارنیزیونی قوماندانی جنرال کبیر خان گه داکتر برنا اۉز کمره‌سینی تارتیق قیلگنده، بنیاد باشیگه بو مصیبت کېلمس مېدی دېگن گپلر هم خیالیمگه ایلنردی.

داکتر برنانینگ افغانستان سۉنگی سفری

داکتر محمد صادق برنا آصفی عمری‌نینگ سۉنگی ییللریده اۉز وطنداشلری گه صادقانه خذمت قیلیش اوچون کیندیگی‌نینگ قانی تامگن یورت میمنه گه قه‌یتگن اېدی.  جهالت ینه بیر مرته قاره بولوت ده‌یین نور و ضیا یۉلینی تۉسدی، پاکیزه تویغو و آرزولرنی عملگه آشیشیگه مانعلیک قیلدی. خلق فرزندلرینی علم معرفت و زمانوی بیلیملر قورالی بیلن جهازلنتیریش اوچون آچیلگن کیچیک بیر مرکز نی یاپدیلر.

میمنه‌گه ینه قیسی پَیت قه‌یتیشی‌نی ریجه‌له‌گن داکتر برنانینگ لندنده بار آرزو امیدلری برباد کېتگنینی اېشیتیب قنچه قیغورگن بۉلیشینی تصور قیلیش ممکن. بو شکست اۉنینگ حیاتیده یوز بېرگن شکستلردن اېنگ دهشتلیسی بۉلگن بۉلسه کېره‌ک. بو فقط اونینگ شکستی اېمس اېدی، بلکه چېکسیز قارانغولیک بغریده یاقیلگن کیچیک بیر شمع‌نینگ اۉچیشی اېدی، ینگی بیر مدنی حرکت‌نینگ بۉغیلیشی اېدی.  او باشقه اۉزی مهر قۉیگن یورتگه قه‌یتمه‌دی، اۉزی سېوگن وطنداشلری بیلن دیدار کۉریشنی قیامتگه قالدیردی.

داکتر برنا 1390- ییل حوت آیی نینگ بېشینچی کونی کېچکی پَیت لندنده “کېکسه‌لر اویی”ده  وفات اېتدی. و او یېرده تۉپراققه تاپشیریلدی.

طب فاکولته‌سینی کابلده بیتیرگن داکتر برنا آصفی 1349 ییلی مَلَکه آشیریش اوچون لندن گه باره‌دی. بیر نېچه ییل او یېرده روحیاتشناسلیک ساحه سیده تحصیل آلیب، 1361 وطنگه قیته‌دی. کابلده بیرینچی مرته روحی کسللیکلرگه چلینگنلرنی روالش اوچون ینگی بیر مرکز تأسیس اېته‌دی.

وفاتیدن سۉنگ داکتر برنا گه افغانستان روحیاتشناسلیگی آته خانی لقبی بېریلدی.

داکتر برنا عالمدن اۉتیشیدن تخمیناً بیر یریم ییل آلدین لندن‌ده‌گی وطنداشلری داکتر برنا خذمتلرینی قدرلش اوچون او یېرده بیر ییغین اۉتکزگن اېدیلر. مرحوم برنا اوشبو ییغینده بی بی سی رادیوسی‌نینگ اۉزبېک بۉلیمی ژورنالستی فیروز رحیمی بیلن اۉتکزگن قیسقه بیر صحبتیده، اونینگ خذمتلرینی آلقیشلب ییغین اۉتکزگنلرگه اۉز منتدارچیلیگینی بیلدیرگن اېدی. او، حیاتی دوامیده خذمتلری حاکملر تمانیدن کمدن کم آچیق پیشانه بیلن قرشیلنگنینی ایتدی. او شونینگدېک وطنداشلری «میمنه‌لیکلر باشی بلند بۉلسین دېب هیچ بیر کج یۉلگه یورگنیم یاغ(یوق)» دېگن اېدی.

داکتر برنا جهالت و ظلمت گه قرشی کۉره‌شگن بیرینچی شخص هم اېمس و سۉنگیسی هم بۉلمه‌یدی.

اونینگ پارلاق خاطره‌لری انسانلر اېسیده منگو یشه‌یدی. تاریخ،  شونده‌ی عزیز انسانلر ناملری و خذمتلرینی اۉز خاطریده منگو سقله‌یدی.

. مرحوم داکتر برنا اوشبو کوچه‌‌نی اۉتمیشده عطار خانه دېب اته‌لگنی حقیده گپیریب بېرگن اېدی.[1]

[2]. سیدغوث الدین معلم میمنه شهری مرکزیده جایلشگن اېسکی سینما تیپه‌سی اوستیده نا معلوم یېردن آتیلگن اۉق تېگیب یره‌دار بۉلگنی باعث ایاقلری شل بۉلگن اېدی.

[3] . رسول پهلوان‌نینگ عمکی بچه‌سی و قه‌یین‌آغه‌سی کبیر خان 1388-ییلی اندخوی و دولت آباد تومنلری آره‌لیغیده  بیر ترافیکی حادثه عاقبتیده عالمدن اۉتگن اېدی.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *