1397؛ سالِ بیم و امید

الیاس طاهری

یک سال دیگر هم پایان یافت و خاطرات بد و نیک آن در تقویم زندگی هر فردی از جامعه‌ی ما ثبت شد. اگر در زندگی فردی افراد ببینیم نیز، هرکسی که در این جهان زندگی می‌کند، طبیعتاً از هر روز و هفته و ماه و سال آن، خاطره‌هایی را چه تلخ و چه شیرین از خود به یادگار می‌گذارد. یکی با کسب موفقیت‌هایی گویا استقبال می‌شود و فرد دیگر با کوهی از مشکلات و موانع مواجه می‌شود. فردی که موفقیت و دست‌آورد و خوشی داشته به به نظرش سالی که گذشت، برایش سال خوبی بوده اما شخصی که با مشکلات و ناملایمتی‌ها دست‌وپنجه نرم کرده، می‌گوید «چه سال نحسی بود». در هردو صورت اما، چاره‌ی جز تحمل نیست؛ زیرا این طبیعی است که زندگی فراز و نشیب‌های زیادی دارد و همیشه به یک حالت ادامه نمی‌یابد.

اما اگر یک نگاه مختصر و کلی به رخ‌دادهای مهم سال گذشته (1397) بیاندازیم، این سال برای افغانستان دشواری‌ها، تلخی‌ها و فراز و نشیب‌های زیادی را رقم زد. 1397، برای کشور ما یک سال غم‌بار و پرحادثه‌یی بود. نخستین حمله‌ی تروریستی سال گذشته، در روز نوروز از سوی تروریستان علیه مردم در کابل- پایتخت انجام شد؛ درست زمانی که باشندگان شهر کابل در زیارت موسوم به سخی، در کارته سخی از نوروز تجلیل می‌کردند، آماج یک حمله انتحاری قرار گرفتند. در این رویداد خونین، بیشتر از 30 تن کشته و حدود 65 نفر دیگر زخمی شدند. در کنار جنگ و ناامنی‌ها، قهر طبیعت نیز مردم را در این سال آرام نگذاشت. خشک‌سالی در ولایت بادغیس و برخی ولایت‌های شمال کشور شمار زیادی از باشندگان این مناطق را با دشواری‌ها و گرسنگی مواجه کردند و تعدادی از خانواده‌ها از مناطق اصلی شان آواره شدند.

اما می‌توان گفت، 1397، به‌خصوص از نگاه امنیتی برای مردم ما دشوار، پرحادثه‌ و در کل سال بدی بود. در کنار نیروهای امنیتی و دفاعی که در سنگرهای داغ نبرد برای دفاع از وطن قربانی دادند، غیرنظامیان زیادی در جریان حمله‌های انتحاری و انفجاری، جان‌های شان را از دست دادند. در دوم ماه ثور سال گذشته، انفجاری در دشت برچی غرب کابل رخ داد که براساس آمارهای رسمیِ نشر شده در آن زمان، حدود 70 نفر کشته و 120 تن دیگر زخمی شدند. در میان کشته و زخمی‌های این رویداد زنان و کودکان نیز شامل بودند. این حمله زمانی صورت گرفت که شماری زیادی از باشندگان دشت برچی شهر کابل، برای اخذ تذکره به خاطر شرکت در انتخابات پارلمانی، در مقابل یک مرکز توزیع تذکره صف کشیده بودند.

سال خونین خبرنگاران

در اواسط ماه ثور، یک رویداد امنیتی دیگر در منطقه‌ی شش درک، که یکی از بخش‌های به شدت محافظت شده‌ در پایتخت است، صورت گرفت. در انفجار نخستین، شماری از نظامیان و غیر نظامیانی که در محل بودند، کشته و زخمی شدند. لحظاتی بعدتر از انفجار اولی، خبرنگاران برای پوشش خبری این رویداد به محل شتافتند. لحظه‌یی نگذشت که حمله کننده‌ی دومی خود را در میان خبرنگاران رساند و مواد جابجا شده در بدنش را منفجر کرد. در انفجار دومی 9 خبرنگار و کارمند رسانه‌یی کشته و حدود 6 تن دیگر زخم برداشتند. آن روز، خونین‌ترین و سیاه‌ترین روز برای خبرنگاران در تاریخ کشور تا به امروز رقم خورد. در مجموع در جریان سال گذشته بر بنیاد آمارها، 18 خبرنگار و کارمند رسانه‌یی در کشور جان‌های شان را از دست دادند. به همین دلیل، سالی که گذشت، افغانستان عنوان خونین‌ترین کشور برای خبرنگاران را نیز گرفت. در میان کشورهایی که در آن خبرنگاران مورد خشونت قرار گرفته و کشته شده‌اند، افغانستان مقام نخست را کسب کرد.

حمله‌های انتحاری و انفجاری از این دست هر از چند گاهی ادامه می‌یافت. در سالی که گذشت، تروریستان از هیچ تلاشی برای کشتار مردم افغانستان و خلق وحشت دست‌بردار نشدند. حمله به دانش‌آموزان مرکز آموزشی موعود در دشت برچی شهر کابل که در آن بیش از 50 دانش‌آموز کشته و بالاتر از 60 تن زخمی شدند، غم‌بارترین و تکان‌دهنده ترین رویداد بود که همه را تکان داد و واکنش‌های شدیدی را در پی داشت. حمله‌ی دیگر به یک باشگاه پهلوانی بازهم در دشت برچی واقع در غرب شهر کابل صورت گرفت. در این رویداد 26 تن کشته و و 90 نفر دیگر زخمی شدند. حمله‌ی مهاجمان بااستفاده از موترهای ضد گلوله به ساختمان وزارت امور اداخله؛ حمله به یک نشست بزرگ علما در هوتل اورانوس واقع در سرک میدان هوایی کابل که در آن نزدیک به 50 عالم دین کشته و 80 تن دیگر زخمی شدند. این مراسم به منظور گرامی‌داشت از سالروز میلاد حضرت محمد (ص) برگزار شده بود. حمله‌ی دیگر به ساختمان وزارت فواید عامه صورت گرفت که در نتیجه‌ نزدیک به 50 تن جان‌های شان را از دست دادند. در میان جان باختگان این رویداد نیز زنان و کودکان شامل بودند که تنها 15 کودک در آن کشته شدند.

این‌ها خونین‌ترین و مرگ‌بارترین حمله‌های انتحاری و انفجاری بود که تنها در پایتخت انجام شد؛ اما ده‌ها انفجار و حمله انتحاری و رویداد امنیتی در ولایت‌های مختلف کشور صورت گرفت که جان صدها هم‌وطن ما را گرفت. مردم ما از شرق تا غرب و از شمال تا جنوب بیشتر از هر زمان دیگر شاهد ناامنی و خونریزی و خشونت از سوی گروه‌های تروریستی بودند. حمله‌ی گسترده‌ی طالبان به شهر فراه و سقوط بخش‌های زیادی از شهر به دست این گروه و در پی آن، یورش طالبان به مرکز ولایت غزنی و سقوط اکثر نقاط شهر توسط این گروه نیز در جریان سال گذشته صورت گرفت. به هر صورت، به دلیل زیاد بودن حوادث امنیتی، پرداختن به همه‌ رویدادهای سال گذشته از حوصله‌ی این نوشته بیرون است اما در جریان سالی که گذشت، دامنه‌ی ناامنی و خشونت و جنگ هرچه بیشتر گسترش یافت و نیروهای امنیتی کشور در جریان این سال، تلفات زیادی را متقبل شدند. تلفات غیرنظامیان نیز به صورت بی‌پیشینه‌یی افزایش یافت. شدت ناامنی در کشور و افزایش تلفات نیروهای امنیتی ما در این سال می‌تواند دلایل زیادی داشته باشد؛ اما به نظر نگارنده، اساسی‌ترین علت‌ها، موجودیت تنش‌ها و اختلاف نظرهای سیاسی جدی میان رهبران حکومت وحدت ملی، معرفی افراد غیرمسلکی و بی‌کفایت در وزارت‌های امنیتی و همچنان نگه‌داشتن نیروهای امنیتی در حالت تدافعی بوده‌است. اکثراً در بدترین شرایط که نیروهای امنیتی در محاصره بوده، یا به آن‌ها کمک نرسیده و یا هم اجازه‌ی تعرض یا حمله به دشمن را دریافت نکرده و در غم‌انگیزترین وضعیت به دست دشمن کشته شده‌اند.

صلح و انتخابات

در کنار تلخی‌ها و دشواری‌ها، در سال گذشته برخی روزنه‌های امید هم به روی مردم گشوده شد که مقاومت و حوصله‌مندی مردم را در برابر دشواری‌ها و تلخی‌ها بیشتر می‌کرد. یکی از این روزنه‌های امید، بحث آشتی ملی بود که همه به یاد داریم در روزهای آتش‌بس، نیروهای امنیتی و جنگ‌جویان گروه طالبان در شهرها یکدیگر را به آغوش کشیدند و عید قربان را در فضای آرام، به دور از خشونت و خون تجلیل کردند. این آتش‌بس هرچند مقطعی به مدت سه روز بود؛ اما برای مردم نشانه‌ی خوبی بود و این امیدواری را ایجاد کرد که بلکه تلاش‌های صلح افغانستان به یک نتیجه‌ی مطلوب برسد. تسریع روند صلح با معرفی زلمی خلیل‌زاد به‌عنوان نماینده‌ی خاص ایالات متحده در امور صلح افغانستان و همچنان شکل گرفتن یک اجماع نیم‌بند بین‌المللی در این مورد، از دیگر موضوعاتی است که مردم افغانستان را تاحدودی برای آینده‌ی کشور امیدوار می‌کرد؛ اما در عین زمان این تلاش‌ها برای مردم همراه با بیم و امید بوده‌است. زیرا آگاه شدن از نتایج گفت‌وگوهای صلح برای مردم بسیار مهم است. تاکنون که چندین دور از گفت‌وگوها میان نماینده‌های امریکا با طالبان برگزار شده- مردم افغانستان در جریان نتایج آن قرار نگرفته‌اند و این سبب نگرانی شهروندان شده‌است. از طرفی هم دور زدن حکومت از این گفت‌وگوها باعث نگرانی جدی دیگر است. اما هنوز به نظر می‌رسد زود است که در این مورد سخن گفت. باید انتظار کشید که نتایج گفت‌وگوهای صلح به کجا می‌انجامد.

برگزاری انتخابات مجلس نمایندگان به تاریخ 28 و 29 ماه میزان سال گذشته یکی از دست‌آوردهای مهم حکومت و مردم افغانستان بود. باتوجه به ناامنی‌ها و بی‌باوری‌هایی که نسبت به اراده حکومت و کمیسیون‌های انتخاباتی برای برگزاری انتخابات پارلمانی وجود داشت، تحقق این امر تقریباً ناممکن به نظر می‌رسید، اما در نهایت حکومت قادر شد تجهیزات لازم برای برگزاری این انتخابات را در اختیار کمیسیون‌ها قرار دهد. انتخابات مجلس نمایندگان به جز غزنی در 33 ولایت دیگر برگزار شد. این انتخابات کاستی‌ها و مشکلات بیش از حد داشت که بدون شک قابل نقد و بررسی است. انتخابات پارلمانی ماه میزان، برای مردم و حکومت از اهمیت ویژه‌یی برخوردار بود. برگزاری آن هم برای حکومت یک دست‌آورد بزرگ به حساب آمد. هرچند مدیریت کمیسیون‌‌ها به‌ویژه کمیسیون برگزاری انتخابات به حدی ضغیف بود که پس از سپری شدن پنج ماه از برگزاری آن، نتایج نهایی برخی از ولایت‌ها هنوز هم اعلام نشده و جنجال‌های انتخابات پارلمانی ماه میزان تاکنون ادامه دارد.

به هرحال، سال 1397 با تمام دشواری‌ها و تلخی‌هایش سپری شد. اکنون در شروع سال نو خورشیدی 1398 قرار داریم. در سال جاری، دو موضوعی بسیار مهم که به سرنوشت جمعی مردم افغانستان ارتباط می‌گیرد، در پیشرو داریم. گفت‌وگوهای جاری صلح و انتخابات ریاست‌جمهوری. این شروع جدید و بهار طبیعت را به فال نیک گرفته آرزو می‌کنیم که تلاش‌های صلح در کشور ما به یک نتیجه‌ی خوب برسد. مردم ما در جنگ زاده شده و در جنگ بزرگ شده‌اند. امیدواریم سال جدید، آغازی برای شاد و آرام زیستن مردم ما در سایه‌ی صلح و امنیت و رفاه باشد. در کنار آن، انتخابات ریاست‌جمهوری و شوراهای ولایتی نیز که تاریخ برگزاری آن ششم ماه میزان تعیین شده، طوری برگزار شود که شهروندان، خود زعیم ملی و نمایندگان شان را برگزینند.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *