سال سیل؛ 80 کشته و 42هزار آواره تنها در شمال کشور

الیاس طاهری

سیل، از متداول‌ترین فجایع طبیعی در جهان به حساب می‌آید که اغلباً سالانه در آغاز فصل بهار، به دلیل باران‌های شدید موسمی و آب شدن یک‌بارگی برف‌ها به وقوع می‌پیوندد. از سیل، در شرایط بحرانی به‌عنوان خشم طبیعت نیز یاد می‌شود. اکثراً مسوولان دولتی که از مسوولیت شانه خالی می‌کنند- این یک توجیه خوبی است تا مدیریت ضعیف شان را با عنوان دادن اینکه «سیل؛ صرفاً خشم طبیعت است» می‌پوشانند. عده‌یی اما؛ به این باور نیستند که طغیان آب یا سیل، صرفاً خشم طبیعت باشد. بلکه اداره‌ها و سازمان‌های مرتبط و در راس آن اداره مبارزه با رویدادهای طبیعی در چنین مواقع به ضعف مدیریت و کم‌کاری در جلوگیری از بروز حوادث متهم می‌شوند.

البته جلوگیری از بروز رویدادهای خطرناک طبیعی یا حداقل تلاش برای کاهش خسارات جانی و مالی در زمان وقوع حادثه، یکی از مسوولیت‌های اساسی دولت‌ و به‌ویژه نهادهای کوچک‌تری که در چوکات دولت به همین منظور ایجاد شده‌اند، می‌باشد. در سوی دیگر، وقتی حادثه‌یی اتفاق می‌افتد و باشندگان مناطق سیل‌زده آسیب می‌بینند، مسوولیت دیگری که متوجه دولت و نهادهای امدادرسان می‌شود، توجه به مناطق سیل‌زده و رسیدگی فوری به وضعیت آواره‌های ناشی از حادثه است.

اما در کشورهایی نظیر افغانستان که انبوهی از مشکلات و نارسایی‌ها در سطوح مختلف بیداد می‌کند، متأسفانه به این موضوعات کم‌تر و یا هیچ توجهی صورت نمی‌گیرد. هرچند بیمه کردن اموال مردم در مقابل وقوع سیل‌های خطرناک کار دشوار و حتا غیرممکن به نظر می‌رسد؛ اما پیش‌بینی آن امروزه با پیشرفت تکنالوژی و ساخت دستگاه‌های پیشرفته، ناممکن نیست و با پیش‌بینی درست توفان‌های احتمالی، اگر از اموال و دارایی‌های عامه نگهداری نشود، حداقل می‌شود جان باشندگان مناطق سیل‌خیز را نجات داد. چیزی که در افغانستان هنوز زود است توقع داشته باشیم؛ زیرا نابسامانی‌ها و مشکلات به پیمانه‌یی است که همه در مقابل چنین حوادث یا بی‌خیالی اختیار می‌کنند و یا هم آن را تقدیر خود می‌دانند و مسوولان نیز به دلیل بی‌کفایتی‌ها از پاسخ‌گویی و قبولی مسوولیت فرار می‌کنند. در کشورهای دیگر، اگر هرگونه رویدادی اتفاق بیفتد، تمام توجه دولت، مردم، رسانه‌ها و همه بخش‌ها به آن جلب می‌شود و به زودترین فرصت به آن رسیدگی صورت می‌گیرد. تلاش می‌شود تا زیان‌های جانی و مالیِ حوادثی نظیر سیل را به کم‌ترین میزان ممکن تقلیل داده و از خسارات آن بکاهند.

اما در کشور ما متأسفانه مشکلات به اندازه‌یی زیاد است که اکنون اندک اندک حوادث ناگوار برای همگان عادی شده. رویدادهای تلخ و غم‌انگیز زیادی روزمره در گوشه و کنار کشور اتفاق می‌افتد؛ اما برای هیچ‌کس مهم نیست و ما به گونه‌یی در مسیر عادی‌سازی فاجعه هستیم. در داخل کشور که احساس می‌شود رشته کار از دست همه رفته اما حالا فجایعی که در افغانستان اتفاق می‌افتد، برای جهان نیز زیاد مهم نیست.

هفته‌های پیش، در پی بارندگی و وقوع سیل‌های ویرانگر در مناطقی از ایران در همسایگی افغانستان، بخش‌هایی از شمال و غرب و جنوب غرب کشور ما نیز شاهد باران‌ شدید توأم با سیلاب بود. هرچند این بارندگی‌های سیلابی قابل پیش‌بینی هم بود- طوری که اداره هواشناسی کشور چندین ولایت را از وقوع سیل هشدار داده بود؛ اما با آن هم شمار زیادی از باشندگان ولایت‌های شمال و جنوب و غرب کشور جان‌های شان را از دست دادند. بخش همآهنگی کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل متحد (OCHA) هفته گذشته اعلام کرد که جاری شدن سیل در هفته‌های اخیر در شمال افغانستان، باعث کشته شدن ۸۰ نفر و آواره شدن ۴۲هزار نفر شده است. ولایت‌های فاریاب، جوزجان، سرپل و بلخ در شمال، هرات و بادغیس در غرب و برخی دیگر ولایت‌های کشور شاهد باران‌های شدید و جاری شدن سیل بوده است.

وزارت دولت در امور رسیدگی به رویدادها نیز اعلام کرد که بر اثر سیلاب‌های اخیر در سراسر کشور، حدود 141 نفر کشته و 27هزار منزل مسکونی ویران شده‌است. نجیب آقا فهیم، وزیر دولت در امور رسیدگی به حوادث هفته گذشته گفت که هزاران خانواده براثر سیلاب‌ها بی‌جا شده‌‎اند.

این نهاد سازمان ملل متحد همچنان افزوده که از آغاز سال ۲۰۱۹ میلادی تاکنون، بیشتر از ۱۶۳هزار نفر در سراسر افغانستان توسط سیل صدمه دیده‌اند. این گزارش سازمان ملل حکایت از وضعیت غم‌بار و تلخی در شمال کشور دارد. در شرایطی که فوران آتش جنگ و خشونت آرامش مردم این مناطق را ربوده و از طرفی دیگر بی‌توجهی حکومت مرکزی در قبال این وضعیت، انگار امسال طبیعت نیز به مردم روی خوش نشان نداده و سیلاب‌های اخیر بیشترین تلفات جانی و مالی را به باشندگان شمال کشور وارد کرده‌است. سال گذشته خشک‌سالی نیز سبب آوارگی تعداد زیادی از مردم در این بخش‌های کشور شد. این وضعیت برای باشندگان شمال بیشتر از این قابل تحمل نیست و می‌باید حکومت به آسیب دیده‌های سیلاب‌های اخیر توجه جدی کند. در غیر آن خانواده‌هایی که بر اثر سیلاب‌ها بی‌سرپناه و آواره شده‌اند، تلف خواهند شد. آن‌گاه شاهد فاجعه انسانی خواهیم بود که تأسف خوردن به آن هیچ دردی را درمان نمی‌کند و در این صورت لکه‌ی ننگِ آن برای همیشه در دامن حکومت و مسوولان بی‌کفایت خواهد ماند. حکومت مسوول است و باید در همآهنگی با نهادهای امدادرسان ملی و بین‌المللی به این وضعیت رسیدگی همه‌جانبه کند.

مردمی که این حکومت و نظام را با تمام مشکلات و نواقصش در بدترین شرایط و وضعیت حمایت کرده و در استقرار آن قربانی‌های بی‌شماری داده‌اند، نباید این گونه مورد بی‌مهری و بی‌توجهی حکومت قرار بگیرند.

باشندگان شمال کشور از چند سال به این طرف شاهد افزایش ناامنی و بی‌نظمی در مناطق شان هستند؛ اما باآن هم در برابر این وضعیت از هیچ‌گونه تلاش و ایستادگی و مقاومت فروگذار نکرده‌اند و حمایت‌های بی‌دریغ شان از حکومت مانند همیشه ادامه دارد. آنان حاکمیت طالبانی را در جای‌گزینی حکومت هیچ‌گاه نپذیرفته‌اند و هرگز نخواهند پذیرفت. حکومت هم نباید در شرایط بد و روزهای دشوار آنان را فراموش کند. می‌بینیم که این شب‌وروزها بحث انتخابات در کشور داغ است و سیاسیون و رهبران حکومت به‌جای اینکه بخشی از توجه خود را صرف اوضاع مردم کنند، خود را کاملاً درگیر مسایل سیاسی- انتخاباتی کرده و مردم را به کلی از یاد برده‌اند. شمال این شب‌وروزها نه‌تنها درگیر با پیامدهای سیلاب و حوادث طبیعی است؛ بلکه ناامنی و آتش جنگ نیز زندگی را به کام آنان تلخ کرده‌است. شمال کشور سخت به دست‌گیری و کمک نیاز دارد و نباید مردم تنها گذاشته شود.

به هرحال، گزارش اداره همآهنگی کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل متحد از میزان تلفات و خسارات و آواره‌های سیلاب‌های اخیر در کشور که بیشترین آسیب را باشندگان شمال دیده‌اند، بسیار نگران کننده‌است. حکومت باید کمک‌های عاجل برای رسیدگی به آوارگان حوادث اخیر را در سراسر کشور، به‌خصوص در شمال روی دست بگیرد و ضمن رساندن کمک‌های اولیه، برای سامان دادن زندگی مجدد آن‌ها نیز توجه اساسی شود.

افغانستان یکی از کشورهای سیل‌خیز به حساب می‌آید. بر بنیاد گزارش‌ها در این باره، ۲۱ ولایت کشور در مقابل سیل و رانش زمین آسیب‌پذیر هستند و در ولایت‌های شرقی و شمال‌شرقی خطر رویدادهای طبیعی بیشتر است.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *