ضرورت اجماع و نفی تقابل

الیاس طاهری

جنگ و صلح افغانستان وارد مرحله‌ی بسیار جدی و حساس خود شده‌است. پس از حدود 9 ماه مذاکرات نفس‌گیر زلمی خلیلزاد نماینده‌ی ویژه‌ی ایالات متحده امریکا با نمایندگان گروه طالبان در قطر، متن یک توافق‌نامه میان دوطرف آماده شد.

بر بنیاد تویت وحید عمر مشاور ارشد رییس‌جمهور در امور روابط عامه و ستراتیژیک، آقای خلیلزاد در سفرِ هفته‌ی گذشته‌اش به کابل، متن این توافق‌نامه را به رییس‌جمهور غنی نشان داده‌است. ریاست اجرائیه نیز گفت که خلیلزاد جزئیات آخرین نشست خود با نمایندگان گروه طالبان را با عبدالله عبدالله، شریک ساخته است.

جزئیات توافق‌نامه میان امریکا و گروه طالبان هنوز به بیرون درز نکرده است. زلمی خلیلزاد در گفت‌وگو با تلویزیون خصوصی طلوع نیوز در این باره گفت که برای همگانی کردن جزئیات توافق‌نامه هنوز زود است.

خلیلزاد هفته‌ی گذشته در کابل هم‌چنان اعلام کرد که هیأت امریکایی با طالبان در اصول به توافق نهایی رسیده‌اند؛ ولی این توافق‌نامه برای اجرایی شدن، باید از سوی دونالد ترمپ رئیس‌جمهور امریکا، تایید شود.

نظر به آن‌چه که آقای خلیلزاد گفته، اگر «شرایط مطابق توافق‌نامه» به پیش برود، در ۱۳۵ روز نیروهای امریکایی «پنج پایگاه» را در چند مرحله ترک خواهند کرد. او گفته که براساس توافق با طالبان، امریکا در مرحله اول پنج هزار سربازش را از افغانستان خارج می‌کند. در مورد این‌که حدود نُه هزار سرباز امریکایی تا چه زمان در افغانستان باقی خواهد ماند، چیزی گفته نشده‌است.

توافق امریکا با طالبان، نگرانی‌های گسترده‌یی را نیز در داخل و بیرون از کشور برانگیخته است. در یک تحلیل بدبینانه می‌شود گفت آن‌چه که تاکنون به نظر می‌رسد، گروه تروریستی طالبان به خواست‌های بلندپروازانه‌ی خود هم‌چنان پافشاری دارد و هیچ‌گونه تغییری در فکر سیاه این گروه به میان نیامده‌است. آن ها هنوزهم به این فکر و تلاش استند که با همان مفکوره و نظام (امارت اسلامی)، یک بار دیگر در افغانستان به حاکمیت برسند. ترس از این است که اگر طالبان با همین مفکوره‌یی که از مدارس دیوبندی فرا گرفته‌اند- دیگرباره به قدرت برسند، افغانستان دوباره به کام جنگ‌های داخلی سقوط خواهد کرد؛ زیرا امارت اسلامی طالبان هرگز برای مردم افغانستان قابل پذیرش نیست. مردم افغانستان نزدیک به دو دهه است که برای ارزش‌های جدید جنگیده و قربانی‌های بی‌شمار نیز داده که حاضر به از دست دادن این ارزش‌ها نیست.

در کنار این نگرانی‌ها و گمانه‌زنی‌ها، چیزی که بیشتر مایه‌ی نگرانی شده‌، این است که سیاسیون ما در کابل هنوز با یک صدای واحد که مبنی به حفاظت از منافع ملی و جمهوریت باشد، حرف نمی‌زنند. موضع‌گیری‌های سیاسیون و رهبران احزاب در برابر حکومت، گاهاً بسیار عقده‌مندانه و ناشیانه و مخرب است. نبود اجماع داخلی، می‌تواند پیامدها و عواقب خطرناکی را به همراه داشته باشد. در شرایط حساس کنونی، فاصله‌یی که میان حکومت و احزاب سیاسی به وجود آمده، نگران‌کننده است. افغانستان در یک پُل باریکی پا گذاشته که عبور از آن، نیازمند تدبیر، هُشیاری و یک‌دستیِ گروه سیاسیون و بزرگان کشور است.

با این حال، گفته می‌شود زلمی خلیلزاد در سفر اخیرش به کابل، به رهبران حکومت وحدت ملی گفته است، که هرچه زودتر هیأت مذاکره کننده‌ی صلح حکومت افغانستان با طالبان را نهایی سازد تا مذاکرات میان دو طرف اصلی آغاز گردد. حکومت پیش از این اعلام کرده که فهرست هیأت مذاکره کننده آماده شده‌است.

به هرحال، شرایط حساس است و بازی‌های معمولِ سیاسی و رقابت بر سرِ کسب قدرت، نباید سیاسیون وطن‌دوست را از هم دور سازد. عدم اجماع داخلی در خصوص گفت‌وگوهای صلح با طالبان، ممکن است منجر به تکرار تأریخ گذشته‌ی کشور شود. پس لازم است که بازی‌گران سیاسی در چنین اوضاع و احوال با کنار گذشاتن همه اختلافات و رنجش ها در کنار حکومت قرار بگیرند و حکومت نیز در مشورت با جریان‌های سیاسی که آن‌ها نیز خود را شریک گفت‌وگوها بدانند- وارد مذاکره با طالبان شود. این‌گونه می‌شود به سوی اجماع داخلی حرکت کرد و یک جبهه‌ی واحد را در برابر بحران‌های احتمالی که فردای کشور ما را تهدید می‌کند، شکل داد.

سیاسیون بیرون از حکومت و به‌خصوص احزاب به این نظر نباشند که هرکدام از آدرس خود و به‌صورت پراکنده و یا در یک جمع بیرون از نمایندگان حکومت با طالبان بنشینند و حرف بزنند. هیأت مذاکره کننده‌ی صلح باید زیر نظر حکومت که نماینده‌ی مشروع و قانونی مردم است، تشکیل شود و با طالبان روی آینده‌ی افغانستان چانه‌زنی کند. صلح تنها مربوط به رهبران قومی و احزاب سیاسی نیست؛ بلکه این پروسه مربوط به مردم افغانستان است. مالک حکومت و دولت و هم‌چنان مالک جنگ و صلح، بازهم مردم و جامعه‌ی سیاسی و مدنی یعنی جوانان، زنان، اصحاب رسانه‌ها و نهادهای مدنی استند. بنابر این هرنوع توافق صلح، باید در چارچوب نظام جمهوریت و قانون اساسی موجود صورت بگیرد. این در صورتی ممکن می‌شود که اجماع داخلی به میان آید و هیأت مذاکره کننده فقط زیر نظر حکومت با طالبان وارد مذاکره شود. این گونه است که در فردای توافق با طالبان، حکومت برای مردم پاسخ‌گو خواهد بود. اما برعکس آن، برنده‌ی میدان طالبان اند و بازنده‌ی اصلی مردم افغانستان خواهد بود که هرگز چنین مباد!

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *