صلح افغانستان؛ اولویت اول برای همه

الیاس طاهری

هرچند روند صلح افغانستان از سال‌ها پیش در زمان حامد کرزی رییس‌جمهوری پیشین آغاز شده بود و تلاش‌ها برای ختم جنگ با طالبان، از طریق شورای عالی صلح ادامه داشت؛ اما این شورا به‌دلیل فعالیت ضعیفی که داشت، نتوانست اجماع داخلی و بین‌المللی را برای صلح افغانستان به میان آورد.

با روی کار آمدن حکومت وحدت ملی به رهبری رییس‌جمهور غنی و عبدالله عبدالله رییس اجرائیه، تلاش‌های صلح شدت گرفت و به‌ویژه در دو سال اخیر این حکومت، دولت ترمپ بر پایه‌ی راهبرد جدید آن کشور در قبال افغانستان، تماس‌ها با گروه طالبان را آغاز کرد. زلمی خلیل‌زاد از جانب امریکا مأموریت گرفت تا با این گروه وارد گفت‌وگو شود. با شروع این گفت‌وگوها تقریباً تمامی کشورهای منطقه و جهان که به‌نحوی در افغانستان دخیل‌اند، از پروسه‌ی صلح اعلام پشتیبانی کردند. نمایندگان امریکا با نمایندگان طالبان نه دور در دوحه قطر با هم نشستند و صحبت کردند. در این مدت، سه نشست بین‌الافغانی نیز در مسکو و دوحه برگزار شد. شهروندان؛ به‌ویژه نسل جوان کشور که در جنگ بزرگ شده‌اند، کم‌کم امیدوار شده بودند که این تلاش‌ها به ختم جنگ و خشونت منجر شود. اما عده‌ای هم نگران پیامدهای صلح با طالبان بودند و ترس از این داشتند که مبادا ارزش‌های به‌دست آمده طی نزده سال اخیر، قربانی و در نتیجه یک توافقنامه‌ی صلح شکننده و ناپایدار امضا شود.

حدود دو ماه پیش اما، این تلاش‌های صلح از سوی ترمپ به یک بارگی متوقف شد. این موضوع، همه را متعجب ساخت. این اتفاق زمانی افتاد که یک موتر بمب‌گذاری شده در ساحه شش‌درک، از بخش‌های به شدت محافظت شده‌ی پایتخت، انفجار کرد و در پی آن دوازده نفر به شمول یک سرباز امریکایی کشته شدند. گروه طالبان گفته بود که این حمله کار آن‌ها است.

این حمله‌‌ی گروه طالبان، خشم دونالد ترمپ را برانگیخت و آقای ترمپ فوراً دستور داد که مذاکرات صلح با این گروه متوقف شود. مذاکراتی که نه ماه میان نمایندگان امریکا و طالبان در قطر انجام شده و نتیجه‌ی آن یک مسوده بود که صلاحیت رد یا تأییدش را شخص آقای ترمپ داشت. البته این توافقنامه اگر امضا می‌شد، فقط توافق بین امریکا و گروه طالبان بود. بعد از آن طرف‌های داخلی باید روی چگونگی ساختن حکومت آینده باهم بحث و مذاکره می‌کردند.

آقای خلیل‌زاد متن مسوده را به رییس‌جمهور ترمپ داده بود تا تصمیم نهایی را بگیرد. خلیل‌زاد در سفرش به کابل، متن توافقش با طالبان را به آقای غنی و عبدالله نیز نشان داده بود. به هرحال، قرار بود دونالد ترمپ، با رییس‌جمهور غنی و نمایندگان گروه طالبان، در استراحت‌گاه تابستانی ریاست‌جمهوری در مریلند- کمپ دیوید، به طور جداگانه دیدار داشته باشد. اما این تصمیم تغییر کرد. مذاکرات صلح با طالبان متوقف و برنامه‌ی دیدار او با نمایندگان این گروه نیز لغو شد.

ارگ ریاست جمهوری، آن زمان از این تصمیم ترمپ استقبال کرده و آن را واکنش واقعی به نگرانی مردم افغانستان در قبال توافقی خوانده بود که «پر از نواقص است و زمینه امتیازگیری گروهی را مساعد می‌ساخت که عمیقاً در خشونت‌ها دست دارد». آقای غنی بارها گفته که «صلح واقعی تنها زمانی با طالبان به دست می‌آید که آنان خشونت‌ها را متوقف کرده و با حکومت افغانستان حاضر به مذاکره شوند.» حکومت افغانستان همیشه تأکید می‌کند که طالبان اگر به صلح باور دارند، باید با حکومت افغانستان که یکی از طرف‌های اصلی است، وارد گفت‌وگو و مذاکره شوند. اما طالبان، حکومت را دست‌نشانده امریکا می‌دانند و حاضر به گفت‌وگو با حکومت افغانستان نیستند.

پس از دو ماه توقف گفت‌وگوها و بعد از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری ششم میزان، اکنون بحث صلح افغانستان بار دیگر محور دیدارها و گفت‌وگوهای مقام‌های ارشد امریکایی و افغانستان و دیگر کشورهای منطقه را تشکیل می‌دهد. در یک هفته‌ی گذشته چندین مقام ارشد ملکی و نظامی امریکایی به کابل سفر و در دیدار با رییس‌‍جمهور غنی و رییس اجرائیه، در کنار اینکه به مبارزه دوامدار امریکا با تروریسم تأکید داشتند، از روند صلح به رهبری افغانستان نیز حمایت خود را اعلان کردند.

هم‌زمان با این سفرها، زلمی خلیل‌زاد نیز پس از دو ماه وقفه، سفرهایش را به کشورهای مختلف آغاز کرده تا در مورد «برنامه‌های گذشته و آینده‌ی امریکا» به این کشورها معلومات دهد. او سه‌شنبه هفته گذشته در نشستی که در مقر اتحادیه اروپا در بروکسل برگزار شده بود، اشتراک و در مورد روند صلح افغانستان صحبت کرد. در این نشست، نماینده اتحادیه اروپا، نمایندگان کشورهای فرانسه، آلمان، ایتالیا، ناروی، بریتانیا و نماینده‌ی سازمان ملل متحد برای افغانستان نیز حضور داشتند.

در یک اعلامیه‌ی مشترک آن‌ها از این نشست چنین آمده‌است: «صلح پایدار تنها از راه گفت‌وگوهای سیاسی می‌توانند برقرار شود، و به خاطر به دست آوردن این کار، نمایندگان امریکا و اتحادیه اروپا تعهد کردند که گفت‌وگوها میان دولت افغانستان، طالبان، سیاسیون و فعالان جامعه مدنی را، حمایت می‌کنند.»

از سوی دیگر، قرار است سه‌‎شنبه همین هفته نشست بین‌الافغانی به میزبانی چین در پکن پایتخت این کشور برگزار شود. دولت افغانستان تاکنون نگفته که در این نشست نماینده‌یی می‌فرستند یا خیر؛ اما سهیل شاهین سخنگوی دفتر سیاسی طالبان به رسانه‌ها گفته که از جانب این گروه هیأتی به رهبری ملا عبدالغنی برادر رییس دفتر سیاسی طالبان، در این نشست شرکت می‌کند. اگر این نشست برگزار شود، چهارمین نشست بین‌الافغانی خواهد بود. پیش از این دو نشست میان‌افغانی در مسکو و یک نشست دیگر هم در دوحه برگزار شده بود.

در دو ماه گذشته طالبان در ولایات مختلف کشور از سوی نیروهای امنیتی و به کمک نیروهای خارجی به طور بی‌پیشینه سرکوب شدند. ولسوالی‌هایی که پیش از این، سال‌ها زیر اداره طالبان بودند، یکی پس از دیگری به کنترل دولت درآمدند. طالبان اکنون می‌دانند که در میدان‌های جنگ شکست می‌خورند و از طریق جنگ چیزی به‌دست نمی‌آورند. به همین دلیل در این مدت بارها خواهان ازسرگیری گفت‌وگوهای صلح بودند. حالا دیده شود که امریکا چه زمان برای شروع دوباره مذاکرات از خود آمادگی نشان می‌دهد. بر بنیاد برخی معلومات، مذاکرات امریکا با طالبان پس از اعلام نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری از سر گرفته خواهد شد.

با این همه، چیزی که برای شهروندانِ خسته از جنگِ کشور امیدبخش است، این است که اکنون یک اجماع بین‌المللی برای صلح افغانستان به وجود آمده و اولویت اولِ همه صلح است. حکومتی که جدیداً کارش را آغاز خواهد کرد، باید از این فرصت تأریخی به نفع کشور و تداوم نظام جمهوریت کار بگیرد.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *