با آلودگی‌های محیطی در پایتخت چه باید کرد؟

پیرمحمد تورانی

محیط زیست عبارت از مجموع پدیده‌های بیولوژیکی، فیزیکی، اجتماعی، روابط ذات‌البینی و متقابل آن‌ها با یک‌دیگر می‌باشد که در مجموع بالای حیات انسان‌ها تأثیر وارد می‌کند. محیط زیست سالم شرایط انکشاف پایدار اقتصادی و اجتماعی را مهیا می‌سازد و یک اصطلاح جامع و همه‌جانبه را افاده می‌کند.

به عباره‌ی دیگر، انسان‌ها و محیط ماحول آن‌ها همراه با شرایط اقلیمی و اجتماعی و تأثیرات متقابل آن‌ها به نام محیط زیست یاد می‌شود. بناء محیط زیست، مجموعه‌یی از ترکیب عناصر حیه و غیر حیه است که انسان جزء لاینفک آن بوده و برای ادامه حیات به آن وابستگی مستقیم دارد.

در این روزها، هوای شهر کابل به‌طرز وحشتناکی آلوده شده است. امسال، میزان آلودگی هوا در کابل، نسبت به سال‌های پیش افزایش تکان‌دهنده‌یی را نشان می‌دهد. تا جایی‌که شخص رییس‌جمهور غنی هم نسبت به این مشکل ابراز نگرانی کرده و حدود دو هفته پیش، در حضور مسوولان اداره حفاظت از محیط زیست و شهرداری کابل، هوای پایتخت را کشنده خواند. چند روز پیش، سازمان ناتو در افغانستان نیز با انتشار تصویری از هوای آلوده‌ی کابل در صفحه‌ی توییتر منسوب به این سازمان، هوای پایتخت را «کشنده» توصیف کرده بود. درجه‌ی آلودگی هوا در کابل، این شب‌ورزوها از مرز ۴۰۰ نیز عبور کرده، درحالی‌که در کشورهای دیگر هرگاه درجه‌ی آلودگی از ۱۵۰ بیشتر شود، حالت اضطرار اعلام می‌کنند و مدارس و ادارات را به‌منظور کاهش آلودگی و همچنان جلوگیری از امراض، تعطیل می‌کنند.

به بهانه‌ی همین موضوع، می‌خواهم چند موردی را که در آلودگی محیط زیست در شهر کابل نقش دارند و کم‌تر به آن پرداخته شده است، در این نوشته‌ی مختصر، خدمت مخاطبین گرامی «هفته‌نامه‌ی اولوس» پیشکش کنم:

چنانچه پیشتر نیز اشاره شد، هوای شهر کابل در زمستان جاری، نسبت به سال‌های گذشته آلوده‌تر شده است. یکی از دلایل افزایش این آلودگی، عدم بارندگی‌های موسمی و در کنار آن عدم وزش باد در این شهر محاصره از کوه است.

امسال، به‌خاطر جلوگیری از آلودگی هوای کابل، در آغاز ماه جاری خورشیدی (جدی)، از طرف ریاست حفاظت از محیط زیست، پلان‌هایی صرفا بر روی کاغذ روی دست گرفته شد. در حالی‌که حفاظت از محیط زیست یک کار دوام‌دار و استراتژیک است. آلودگی هوا محیط زیست، تنها به استفاده از مواد سوختی دودزا خلاصه نمی‌شود. علاوه بر آن، عوامل دیگری نیز باعث تخریب محیط زیست شهر گردیده است.

در کابل- پایتخت، انواع آلودگی‌ها وجود دارد. یکی از آن، آلودگی آبِ این محیط است. آب‌های روی زمین و زیر زمین کابل کاملا آلوده و کثیف شده اما متأسفانه باآنکه طی ۱۸ سال اخیر پول‌های هنگفت در کشور سرازیر شد، هیچ‌گونه اقدامی در این راستا صورت نگرفت و هیچ قدمی برای بهتر شدن این وضع نگران کننده برداشته نشد.

موجودیت کثافات و گرد و خاک در روی زمین، رابطه و تأثیر مستقیم با آلودگی هوا دارد. این کار مشترک ساکنان پایتخت و شهرداری کابل است که در مبارزه با آن سهم بگیرند؛ اما با تأسف تاهنوز هیچ یکی از نهادهای مربوط به‌خصوص شهرداری کاری نکرده و شهریان کابل نیز صدای‌شان را نکشیده‌اند.

آلودگی صوتی نوع دیگری از آلودگی است محیط زیستی به شمار می‌رود. آلودگی صوتی نیز در کابل به شدت وجود دارد و همچنان رو به افزایش است. هرگاه از چهارراهی‌ها و مناطق مزدحم شهر پیاده عبور کنیم، در کنار سروصداهای دیگر، لودسپیکرهای کوچک دست‌فروشان از همه بیشتر، گوش‌هامان را آزار می‌دهند.

آلودگی محیط توسط سگ‌های ولگرد و گوسفندهای مالداران نیز، یکی از اشکال زشت آلودگی‌ها است. آیا کوچه‌ها و سرک‌های پایتخت برای چراندن گوسفندان ساخته  شده‌است؟ به یقین که نه. اما تاهنوز هیچ ارگانی برای ممانعت از چراندن گوسفندان کوچی‌ها اقدام نکرده است. برای جمع‌آوری سگ‌های ولگرد نیز هیچ تدابیری روی دست نیست.

در کنارِ‌ ساخت‌وساز خانه‌های خودسر، نگهداری مواشی و خشک کردن مواد فاضله‌ی حیوانات در داخل شهر، به افزایش آلودگی هوا کمک می‌کند.اجازه دادن مالداران و خیمه‌نشینان با مواشی آن‌ها در گرد و پیش بلندمنزل‌ها و شهرک‌های رهایشی، به آلودگی هوا می‌افزاید.

تراکم و تکاثف نفوس شهر کابل، اعمار خانه‌های مسکونی در نقاط مرتفع نیز باعث آلودگی محیط زیست می‌شود؛ زیرا باشندگان آن ساحات در وقت باریدن باران، تمام کثافات منازل خود را در آب‌هایی می‌اندازند که از ارتفاعات به سرک‌ها می‌ریزند. این کار آن‌ها، سرک‌ها و در کل تمامی شهر را کثیف و آلوده می‌سازد.

از سویی هم، موجودیت ورکشاپ‌های ترمیم وسایط نقلیه در نقاط مختلف شهر کابل، در آلوده ساختن محیط زیست تأثیر به سزایی دارد و هم‌چنین حلبی‌سازی‌ها، آهنگری‌ها و فلزکاری‌ها در نقاط مزدحم شهر آلودگی‌ۀای گوناگون را به وجود می‌آورد. براده‌های آن و شعله ولدینگ‌کاری‌ها نیز باعث آزار و اذیت عابرین می‌شوند.

نبود سیستم منظم ترانسپورت شهری، ایستگاه‌های موترهای لینی و استفاده از موترهای شخصی که باعث آزار و اذیت زنان و دختران می‌شوند، محیط زیست را به فساد آلوده ساخته است.

موجودیت دست‌فروشی‌ها در ساحات پر ازدحام شهر کابل و کثافات به‌جا مانده از میوه و ترکاری آن‌ها و همچنان استفاده وسیع از خریطه‌های پلاستیکی به افزایش آلودگی محیط زیست خیلی نقش عمده را ایفا کرده‌اند.

در این میان، به موضوعی که کم‌تر توجه شده، موجودیت افراد مسلح غیرمسوول و زورمندان است که به سهم خود در آلودگی محیط زیست اجتماع کابل نقش اساسی دارند. زورمندان با تفنگداران غیرمسوول خود، به قانون و مقررات پای‌بند نیستند و در اکثر موارد خود را فراتر از قانون می‌دانند. با ایجاد بی‌نظمی و با بی‌توجهی به دستورات قانونی، محیط زیست و اجتماع را آلوده می‌سازند.

با حمایت همین طبقه‌ی زورمند و مافیا و قانون‌گریز است که گروپ‌های بزرگ و کوچک دزدان در شهر کابل فعال شده‌ و سبب نگرانی شهریان کابل شده است. دولت جهت جمع‌آوری اسلحه غیرقانونی توسط ارگان‌های کشف و استخبارات باید اقدام جدی روی دست گیرد. تا باشد که برای باشندگان کابل یک محیط سالم زندگی عاری از تشویش و نگرانی به وجود آید.

در کنار آن، اداره حفاظت از محیط زیست و دیگر نهادهای مربوطه، با درنظرداشت معضلات یاد شده، به‌خاطر ایجاد محیط زیست سالم، پلان‌های مشخصی را باید به دولت پیشنهاد کند. نهادهای مسوول باید همکاری شهریان کابل را برای مبارزه با هرگونه آلودگی و به وجود آوردن محیط زیست سالم، جلب کنند. تا باشد که از این وضعیت کشنده و خطرناک رهایی یابیم.

نمایش بیشتر

هفته نامه اولوس

هفته نامه اولوس یکی از هفته نامه های فعال کشور در عرصه‌های سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *