توهم فتح دوباره

کشور ما پس از گذشت دو دهه، بار دیگر وارد یک مرحله‌ی حساس، سرنوشت‌ساز و در عین حال دشوار تاریخی شده است. در شرایطی قرار داریم که سخت نیاز است به‌طور بی‌وقفه و خستگی‌ناپذیر از سوی سیاسیون و اقشار مختلف، تلاش صورت گیرد تا به نفع کشور و مردم جنگ‌زده‌ی این سرزمین استفاده شود. ایالات متحده‌ی امریکا و گروه طالبان، روز شنبه هفته‌ی گذشته موافقت‌نامه‌یی را امضا کردند که راه را برای مذاکرات بین‌الافغانی هموار ساخته است. در صورتی که این مذاکرات با موفقیت آغاز و به‌گونه‌ی درست به انجام برسد، مردم افغانستان شاهد پایان چهل سال خشونت و خون‌ریزی و بی‌ثباتی در کشور شان خواهند بود.

به عقیده‌ی نگارنده- افغانستان شاید تنها کشوری باشد که کم‌ترین سیاست‌مدار و بازی‌گرِ سیاسیِ وطن‌دوست را در دامن خود پرورانده است. اکثریت بازی‌گران سیاسی کشور ما حداقل در چهل سال اخیر به دلیل حس شدید قدرت‌طلبی و سایر مطامع سیاسی‌ای که داشته نتوانستند بر بحران جنگ و بی‌ثباتی فایق آیند و روزنه‌ی جدید را به روی مردم بگشایند. البته مزید بر این، دخالت‌های بیرونی هم تأثیر زیادی بر وضعیت نابسامان کشور ما داشته است. به‌عنوان مثال، داکتر نجیب‌الله رییس‌جمهوری وقت، زمانی که مصالحه‌ی ملی را در کشور اعلام کرد، مخالفان او از جمله مجاهدین به پیشنهادش اهمیتی ندادند. غرور و لجاجت بیش از حد مجاهدین و وقع نگذاشتن به پیشنهاد داکتر نجیب، سبب سقوط افغانستان به کام جنگ خانمان‌سوزی شد که مردم ما تاکنون در آتش آن می‌سوزند. کنفرانس بن نیز فرصت دیگری برای تمامی طرف‌ها محسوب می‌شد تا باهم روی تشکیل حکومت همه‌شمول که در آن ارزش‌های دموکراتیک نیز در نظر باشد، بحث کنند و به توافق برسند؛ اما گروه طالبان از آن دور ماند و مشکل افغانستان حل نشد.

امریکا پس از دو دهه حضور و مبارزه با تروریزم در افغانستان، اکنون تصمیم گرفته به جنگ‌اش پایان داده و این کشور را ترک کند. زلمی خلیل‌زاد نماینده‌ ویژه‌ی وزارت خارجه امریکا در امور صلح افغانستان، پس از ده بار دیدار و گفت‌وگو با هیأت طالبان در قطر، از این گروه تعهد گرفت که روابط خود با گروه‌های تروریستی نظیر القاعده را قطع و از خاک افغانستان علیه امریکا و متحدین‌اش استفاده نمی‌شود. امریکا در مقابل تعهد کرده که طی ۱۴ ماه سربازانش را از افغانستان بیرون می‌کند. البته توافق‌نامه میان طرفین تنها به این خلاصه نمی‌شود و مواد زیاد دیگری نیز دارد که در صورت عملی شدنِ آن، امریکا به طولانی‌ترین جنگ خود خاتمه می‌دهد.

ناگفته نباید گذاشت که ما هنوز در آغاز راه هستیم. بدون شک راهِ دشوار و پر خم‌وپیچ در پیش داریم. توافق میان امریکا و طالبان یک طرف؛ اما اینجا در داخل افغانستان، حکومت، احزاب سیاسی، جامعه مدنی و … قرار است با طالبان در میز مذاکره بنشینند و در مورد آینده‌ی افغانستان باهم گفت‌وگو کنند. ارزش‌ها و دست‌آوردهای زیادی در نتیجه‌ی قربانی‌های مردم به دست آمده که نباید به بهانه‌ی صلح زیر پا شوند. روی تک‌تک این ارزش‌ها از جمله جمهوریت نظام، حقوق بشر، حقوق زنان و آزادی بیان و … در مذاکرات بین‌الافغانی بحث می‌شود. مذاکرات بین‌الافغانی به مراتب دشوارتر از مذاکرات امریکا و طالبان خواهد بود. اما لازم است طرفین مذاکره با حوصله‌مندی به حرف‌های همدیگر گوش فرا دهند و درک کنند که مردم افغانستان تشنه‌ی صلح و آرامی هستند و بیشتر از این نباید جنگ و کشتار و کشمکش دوام یابد.

برخی اظهارات و موضع‌گیری‌ها ما را از مسیر اصلی که همانا رسیدن به صلح است، دور می‌کند. لازم است از اظهاراتِ خلاف روحیه‌ی صلح، اجتناب شود. چنان‌چه لحظات پیش از امضای توافق‌نامه‌ی امریکا-طالبان و همچنان بعد از امضای توافق‌نامه، شاهد برخی اظهارات از سوی طالبان بودیم که متأسفانه نشان داد که آن‌ها به معنای واقعی کلمه به دنبال صلح و راه‌حل سیاسی برای ختم جنگ نیستند. هیأت سیاسی طالبان پیش از امضای توافق‌نامه در قطر، اعلام فتح و پیروزی کردند. بعد از امضای موافقت‌نامه و ختم «هفته‌ی کاهش خشونت» اعلام کردند که به حملات خود علیه نیروهای امنیتی افغان ادامه می‌دهند. طالبان فکر می‌کنند که با امضای این توافق‌نامه همه‌چیز تمام شده و در حقیقت فاتح میدان جنگ شده‌اند. خیال می‌کنند دوباره می‌توانند فاتحانه وارد کابل شوند و بار دیگر امارت اسلامی تشکیل دهند. البته که این یک خیال خام و باطل است. طالبان دچار توهم شده‌اند. دولت فعلی افغانستان متحد استراتژیک امریکا است و جامعه‌ی جهانی جمع امریکا، جمهوری اسلامی افغانستان را تنها رها نخواهد کرد. چنان‌چه چهارشنبه‌ی هفته‌ی گذشته نیروهای امریکایی و ناتو در هلمند بر مواضع طالبان حمله‌ی هوایی انجام داد. سرهنگ سانی لگت، سخنگوی نیروهای امریکایی و ناتو در افغانستان گفته است این حمله هوایی دفاعی بوده و به هدف مختل کردن حمله جنگ‌جویان طالبان به پاسگاه نیروهای امنیتی افغان صورت گرفته است.

سخنگوی نیروهای امریکایی و ناتو گفته که طالبان به جامعه جهانی وعده داده بودند حملات شان را کاهش می‌دهند و نیروهای خارجی از طالبان می‌خواهند به این تعهد خود عمل کنند. وی همچنان افزوده که نیروهای خارجی در صورت نیاز از نیروهای دولتی که متحدان‌شان هستند، دفاع خواهند کرد. این موقف‌گیری نیروهای امریکایی و ناتو بیان‌گر آن است که برداشت و محاسبه‌ی طالبان غلط است و نمایندگان سیاسی آن‌ها همراه با حامیان‌شان دچار توهم و اشتباه محاسباتی شده‌اند. غرور کاذب، لجاجت و حرکت‌های بلندپروازانه‌ی طالبان، جز اینکه موانعی را سرِ راه صلح ایجاد کند- هیچ سود دیگری برای آن‌ها به ارمغان نمی‌آورد.

با این همه، از این فرصت و مرحله‌ی سرنوشت‌ساز و در عین حال دشوار، باید در راه ختم جنگ و برقراری صلح و آرامی استفاده شود. طرف‌های مذاکره باید به حرف یکدیگر گوش بدهند؛ به‌ویژه طالبان باید با واقعیت‌های افغانستان فعلی کنار بیایند و خواب حاکم شدنِ دوباره‌ی «امارت اسلامی» را از سر دور کنند. مردم افغانستان شایسته‌ی زیستن در فضای جنگ و خشونت نیستند. طرف‌های درگیر نباید بار دیگر این فرصت تاریخی را از دست بدهند. به امید برقراری صلح و آرامی در کشور.

نمایش بیشتر

الیاس طاهری

سردبیر هفته‌نامه اولوس

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *