بده بستانِ صلح

واکنش‌ها به فرمان رییس‌جمهور برای رهایی پنج‌هزار زندانی گروه طالبان

محمد اشرف غنی، هفته‌ی گذشته پس از انجام مراسم تحلیف‌اش به عنوان رییس‌جمهور کشور، فرمان رهایی پنج‌هزار زندانی طالبان را صادر کرد. تصمیم رهایی این شمار اعضای طالبان از زندان‌های حکومت، درج موافقت‌نامه‌ی امضا شده میان امریکا و طالبان- به منظور آغاز گفت‌وگوهای بین‌الافغانی است. آقای غنی در حالی این تصمیم را گرفته که پیشتر از آن گفته بود رهایی زندانیان طالب تصمیم آسانی نیست و کسی هم نمی‌تواند آن را به زور بر وی بقبولاند.

بعد از امضای موافقت‌نامه میان امریکا و گروه طالبان در قطر- که رهایی پنج‌هزار زندانی طالب از زندان‌های حکومت افغانستان و آزادی یک‌هزار زندانی دولت از بند گروه طالبان نیز شامل این آن است، موقف دولت افغانستان و شخص رییس‌جمهور غنی این بود که موافقت‌نامه میان امریکا و طالبان است و دولت افغانستان مکلف به عملی کردن آن نیست. آقای غنی رهایی زندانیان طالب را مشروط به بیرون شدن طالبان از پاکستان کرده بود. او در سیزدهم ماه جاری در سفرش به ننگرهار، گفته بود اگر طالبان خواستار رهایی زندانیان شان هستند، حکومت نیز شرط‌هایی دارد. رییس‌جمهور خطاب به طالبان گفته بود: «بگویید چه وقت از پاکستان می‌برآیید؟ بیایید تا صلح کنیم.» یکی از خواست‌های همیشگی دولت افغانستان این است که طالبان حاضر به گفت‌وگوی رودرو با حکومت شوند.

از آن‌جایی‌که این موافقت‌نامه میان امریکا و طالبان بود، مکلفیت خاصی را متوجه دولت افغانستان نمی‌کرد. بناءً به نظر می‌رسد که آقای غنی خواست‌های دیگری نیز از هردو جانب موافقت‌نامه داشته و ظاهراً باید بعد از پذیرفته شدن شرط‌هایش، حاضر به امضای فرمان رهایی این تعداد زندانی طالبان شده باشد.

به هرحال، براساس توافق امریکا و گروه طالبان، قرار بود روز سه‌شنبه‌، ۲۰ حوت، گفت‌وگوهای بین‌الافغانی آغاز شود. اما جنجال‌های سیاسی در کابل و بحران ناشی از اعلام نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری، روند را به تأخیر انداخته است. تاکنون تیم مذاکره کننده از جانب دولت مشخص نشده است.

بر بنیاد یک اعلامیه‌ی وزارت خارجه امریکا، اشرف غنی گفته است که پس از مشورت با داکتر عبدالله و دیگر رهبران سیاسی، یک تیم فراگیر را در چند روز آینده اعلام می‌کند. اما باتوجه به وضعیت پیش آمده، بعید به نظر می‌رسد که به این زودی‌ها شاهد اجماع صنف سیاسی به‌ویژه وحدت نظر میان عبدالله و غنی در پیوند به صلح باشیم. آقای غنی و عبدالله هردو مراسم تحلیف ریاست‌جمهوری به جا آورده‌اند و تا زمانی که این بحث حل نشود، واضح است که دو پادشاه در یک سرزمین به هیچ عنوان باهم کنار آمده نمی‌توانند. در این صورت، هر کدام هیأت جداگانه‌ای تشکیل خواهند داد و موضوع پیچیده‌تر خواهد شد.

واکنش‌ها به دستور غنی برای رهایی زندانیان طالب

فرمان رییس‌جمهور غنی مبنی به رهایی زندانیان طالبان هم با واکنش‌هایی روبه‌رو شده‌است.

در این میان، نهادهای مدافع حقوق بشری و شماری از سیاسیون و شهروندان کشور، به صدور فرمان رهایی زندانیان طالبان از سوی رییس‌جمهوری واکنش نشان داده و نگرانی خود را از چگونگی تطبیق این فرمان ابراز کرده‌اند.

مقام‌ها در کمیسیون مستقل حقوق بشر گفته‌اند اگر در بین افرادی که قرار است آزاد شوند، کسانی باشند که مرتکب جنایت جنگی شده‌اند، آقای غنی صلاحیت رهایی آن‌ها را ندارد.

نعیم نظری، معاون کمیسیون مستقل حقوق بشر در گفت‌وگو با صدای امریکا، از حکومت افغانستان خواسته زندانیانی را که قرار است از زندان‌ها رها شوند، دسته‌بندی و کسانی را که متهم به جرایم جنگی اند، آزاد نکند. آقای نظری همچنان گفته: «قوانین افغانستان مشخص ساخته است، افرادی که مرتکب جرایم بین‌المللی و جنایت علیه بشریت شده باشد، نباید مورد عفو قرار بگیرد و حکومت افغانستان صلاحیت رهایی چنین افراد را ندارد.»

برخی از چهره‌های سیاسی نیز به این تصمیم رییس‌جمهور واکنش نشان داده‌اند. رحمت‌الله نبیل یکی از نامزدان انتخابات ریاست‌جمهوری ششم میزان و رییس‌ پیشین امنیت ملی، تصمیم رهایی زندانیان را «شرم‌آور» دانسته است.

شماری از کاربران در شبکه‌های اجتماعی هم ابراز نگرانی کرده‌اند که وقتی این شمار طالب از زندان‌های دولت رها می‌شوند، چه ضمانتی وجود دارد که دوباره به میدان‌های جنگ بر نمی‌گردند؟

اما وحید عمر، یکی از مشاوران رییس‌جمهور غنی در پاسخ به این واکنش‌ها و نگرانی‌ها در صفحه‌ی رسمی فیس‌بوکش نوشته که زندانیان طالب در بدل ضمانت مکتوب رها می‌شوند. به نوشته‌ی آقای عمر، رهایی این زندانیان به صورت «تدریجی» و همچنان در مقابل «ضمانت‌های واضح از سوی طالبان» صورت می‌گیرد. آقای عمر همچنان نوشته که یکی از این ضمانت‌های متقابل می‌تواند آغاز مذاکرات مستقیم با دولت افغانستان باشد که طی یک روند صورت گیرد.

از سویی هم، طبق فرمان رییس‌جمهور غنی، کسانی که رها می‌شوند، از نزدشان تعهد کتبی گرفته می‌شود و همچنان قبل از رهایی، بایومتریک نیز خواهند شد.

صدیق صدیقی، سخنگوی ریاست‌جمهوری نیز چهارشنبه هفته‌ی گذشته در یک نشست خبری، رهایی زندانیان طالبان را مشروط به «کاهش خشونت، آتش‌بس و آغاز گفت‌وگوهای بین‌الافغانی» اعلام کرد. به گفته‌ی آقای صدیقی، آزادسازی زندانیان به گونه‌ی تدریجی و مطابق چهارچوبی خواهد بود که قبلاً بین امریکا و افغانستان روی آن توافق شده است. وی افزود که هرگاه طالبان نتوانند مطابق این چهارچوب رفتار کنند، در آن صورت روند رهایی زندانیان متوقف خواهد شد.

با این همه، هرچند تصمیم رهایی پنج‌هزار اعضای گروه طالبان از زندان‌ها، به‌خاطر آغاز گفت‌وگوهای بین‌الافغانی و به گفته‌ی ارگ، این تصمیم به منظور کاهش خشونت، آتش‌بس، و آغاز گفت‌وگوهای بین‌الافغانی اتخاذ شده؛ اما دستور آزادسازی این تروریستان که اصلاً باید مردم افغانستان در مورد سرنوشت آن‌ها تصمیم می‌گرفتند، خبر خوبی نیست. گروه تروریستی طالبان به این آسانی دست از بلندپروازی نکشیده و تن به مذاکره با دولت افغانستان نمی‌دهد. این گروه همواره به صراحت اعلام کرده‌ که دولت افغانستان را به رسمیت نمی‌شناسد و آن را دست‌نشانده امریکا می‌داند. وحید عمر مشاور اشرف‌غنی اما گفته یکی از ضمانت‌های طالبان این خواهد بود که آماده مذاکره مستقیم با حکومت شوند. چیزی که بعید به نظر می‌رسد.

نگرانی شدید این وجود دارد که مبادا با آزادسازی این شمار از زندانیان طالبان، صفوف جنگ‌جویان طالب دوباره تقویت شود و برعکس به علت موجودیت اختلافات، چنددستگی و تنش‌های سیاسی در کابل، حکومت و مردم افغانستان در مقابل آن چیزی به دست آورده نتوانند. نگرانی اصلی این است. اگر سیاسیون نتوانند اختلافات سیاسی شان را حل کنند، مردم و نظام جمهوری اسلامی افغانستان بهای سنگینی پرداخت خواهند کرد و در این صورت طالبان پیروز میدان خواهند بود. به همین خاطر حکومت باید تضمین‌های بسیار قوی و در عین حال عملی از جانب طالبان بگیرد که رهایی آن‌ها منجر به برداشتن قدم‌های اساسی به طرف صلح و ختم جنگ باشد نه هیچ چیزِ دیگری.

نمایش بیشتر

الیاس طاهری

سردبیر هفته‌نامه اولوس

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *